حقوق اسلامى

س: آيا احكام اسلام همه مسائل زندگى را دربر مى گيرد؟

ج: آرى، اسلام براى همه جنبه هاى زندگى انسان احكامى مقرر فرموده است، و احكام اسلام در نهايت دقت و تناسب و هماهنگى وضع شده است.

اسلام براى هر موضوع كوچك و بزرگى كه به زندگى انسانها مربوط مى شود، مقررات ويژه اى دارد. كتاب جواهرالكلام در فقه اسلام، محتوى نزديك به شصت هزار (60000) قانون شرع مقدس اسلام است كه از كتاب، سنت، اجماع و عقل استنباط شده است.

س: حقوق اسلام شامل چه مباحثى است؟

ج: فقه اسلام به كليه مسائل مربوط به زندگى انسان ارتباط پيدا مى كند و براى كليه موارد اعم از جزئى و كلى احكام و مقرراتى دارد از جمله:

ـ احكام معاملات: خريد و فروش، رهن و اجاره.

ـ احكام زراعت: زمين، كشاورزى، آبيارى.

ـ احكام قضاوت: دادرسى، گواهى دادن، دادخواهى، مصالحه.

ـ احكام ازدواج و طلاق، ارث و وصيت.

ـ احكام جنايات، ديات، حدود شرعى، قصاص.

ـ احكام ضمانت، عاريه، وديعه، حواله.

ـ احكام صلح و جنگ، پيمانها و ديگر امور مربوط به كشوردارى.

س: چگونه چنين چيزى ممكن است كه قوانين و مقرراتى كه چهارده قرن پيش وضع شده است، با نيازهاى امروزى بشر منطبق باشد و راه حل مشكلات دنياى امروز باشد؟

ج: پيش از اين (در فصل اول كتاب) گفتيم كه اسلام يك دين آسمانى است و براى هدايت همه افراد بشر آمده است و از آنجا كه علم الهى به گذشته و آينده بشر احاطه دارد، اسلام نيز مى تواند برنامه زندگى انسانها تا ابد باشد. مگر شما نمى گوييد در قانونهاى زمينى و بشرى تحول جوامع و تكامل انسانها در نظر گرفته شده و آينده نگرى هايى صورت گرفته است؟ ما هم مى گوييم خداوند متعال به مراتب بهتر از حقوقدانان شما توانسته آينده بشر و تحولات جوامع بشرى را در تشريع قوانين در نظر بگيرد.

اسلام دو نوع قانون دارد:

1 ـ قوانين موضوعى كه هيچ زمان و مكانى قابل تغيير نيستند مانند اين قانون: (شرابخوارى حرام است).

2 ـ قوانين كلى كه در هر زمان و مكان قابل پياده شدن است، مانند اين قانون: (استعمال هرنوع ماده مست كننده اى حرام است).

روى هريك از مسائل اجتماعى امروزه كه انگشت بگذاريد. اگر اسلام بخصوص در باره آن حكمى نداشته باشد، حتماً مشمول يك قانون كلى فقه اسلام خواهد بود.

س: مثلاً، در مورد بانك و بيمه و سلاح هاى اتمى چه مى گوييد؟

ج: براى كسى كه اطلاع مختصرى از فقه اسلام داشته باشد جواب اين سئوال روشن است:

ـ بانك محلى است براى انجام امورى از قبيل حواله، ضمانت، وام بازرگانى، وديعه و ربا كه همه در فقه اسلام مورد بحث قرار گرفته اند و اسلام به بيان همه اطراف و جوانب اين موضوعات پرداخته است.

ـ بيمه مشمول آيه شريفه (يا ايهاالذين آمنوا اوفوا بالعقود)(1) است كه هرگونه قراردادى را معتبر اعلام داشته و اجراى مفاد قرارداد را براى اهل ايمان واجب گردانيده است.

ـ سلاحهاى اتمى هم اگر براى دفاع لازم باشد، مشمول اين قانون كلى اسلام است كه در قرآن كريم آمده است: (واعدوا لهم ما استطعتم من قوة)(2) و به موجب آن مسلمانان موظف شده اند كه خود را از هر حيث در برابر دشمنان اسلام مجهز سازند.

1 ـ سوره مائده: آيه 1. 

2 ـ سوره انفال: آيه 60.