سابق خودكفائى در شهرها وجود داشت و وسايل زندگى را خود مردم تهيه مىكردند مگر براى بعضى از چيزها كه استثناءاً به خارج احتياج داشتند، لباسها و خوراكيها و نوشيدنيها و وسيله باربرى و سوارى محصول وطن بود، به وسيله چهارپايان اسب و قاطر و الاغ و درشكه و حتى گارى هم مسافرت مىكردند و بارهاى خود را نيز از ميوه و غيره حمل مىكردند، فقط بعضى اشخاص براى مسافرت به كربلا و از كربلا به بغداد از ماشين استفاده مىكردند.

روشن است كه توليدات ميهنى كه از خود وطن باشد ثمرات زيادى دارد:

1 ـ ارزانى محصولات و وسايل و ارزاق عمومى.

2 ـ پديدآمدن كار براى همه مردم تا بيكار نمانند.

3 ـ نرخها ثابت مانده گاهى زياد و كم نمىشود، گرانى و ارزانى كه امروزه مرسوم است بوجود نمىآيد.

در خاطرم هست زمانى كه جنگ جهانى دوّم شروع شد مردم هيچ نگرانى نداشتند فقط قماش و شكر كوپنى شد تا به همه برسد بقيه چيزها در خود محل تهيه مىشد و به همه مىرسيد.

دنيا در آتش جنگ مىسوخت و از راديوها اخبار جنگ شنيده مىشد، امّا براى چه نگران باشند؟ مسكن و خوراكيها و نوشيدنيها و ميوه جات و چهارپايان و زراعت و صنعت جزئى محلّى و غير اينها از لوازمات موجود بود و در خود شهر تهيه مىشد، بعلاوه مردم اسراف و زياده روى نمىكردند و مانند اشخاص امروزى تجمل پرست نبودند به فرمايشات پيامبر (ص) و ائمه(ع) و حتى حديثى كه در باره دور نينداختن هسته و صرفه جوئى در آب هست ايمان داشتند و به آن عمل مىكردند حتى هسته خرما را آرد كرده به حيوانات مىدادند و آنچه را كه امروزه دور مىاندازند، آنان نگاه مىداشتند و مىفروختند.

بدون اينكه صنعت غرب به آنجا راه پيدا كند از تمدّن به مقدار زياد به اين معنى بهره مند بودند، اگرچه پيشرفت صنعتى به تمام معنا بوجود نيامده بود.