جواب: خير، بلکه ثبوت اول ماه از پنج راه ثابت میشود که عبارتند از:
1. خود انسان ماه را ببيند.
2. شياعی که از آن يقين حاصل شود، بلکه مطلقا هر شياعی به شرطی که مورد تهمت نباشد و نيز هر چيزی که بسبب آن برای انسان يقين حاصل شود.
3. دو مرد عادل بگويند ماه را ديدهايم، ولی اگر وصف ماه را بر خلاف يکديگر بگويند، اول ماه ثابت نمیشود.
4. سی روز از اول ماه شعبان بگذرد که به جهت آن، اول ماه رمضان ثابت میشود. و سی روز از اول ماه رمضان بگذرد که بر اثر آن، اول ماه شوال ثابت میشود.
5. حاکم شرع حکم کند اول ماه است.
جواب: ديدن هلال با اينگونه آلات و يا با چشم مسلح كافی نيست و حجت نمیباشد مگر آنكه با آنها جای هلال را مشخص نموده كه بتوان آن را با چشم مجرّد ديد.
جواب: بله ـ در فرض سؤال ـ کفايت میکند.
جواب: اول ماه قمری با رؤيت هلال در بلاد خود يا بلاد متقارب در افق بلاد خود ثابت میشود، البته اگر در بلادي که شرق بلاد شما بوده هلال رؤيت شود برای بلاد شما كه غرب واقع شده
چنانچه در یک نیم کره باشد نيز ثابت میگردد و نه برعکس.
جواب: اگر بلاد جهت شرق با آن بلاد متقارب در افق بوده و فاصله بيش از بيست دقيقه در وقت نماز بين آنان نباشد میتوان طبق افق آن بلاد رفتار نمود، والا بر تقويم نمیشود اعتماد کرد، بلکه بايد اول ماه را بعد از اکمال عدّه و گذشتن سي روز از ماه قبل بدانند.
جواب: هم افق بودن در جهت طول است نه عرض، و از لحاظ اختلاف در شروق و غروب خورشيد بيست دقيقه بيشتر نباشد.
جواب: بله، اگر ماه در بلادي که شرق بلاد شما بوده هلال رؤيت شود برای بلاد شما كه غرب واقع شده است نيز ثابت میباشد.
جواب: چنانچه يقين به ثبوت هلال حاصل نشود به مرجع تقليد خود رجوع کند.
جواب: ملاک رؤيت هلال است، کوچکي، باريکي، پايين بودن و زود غروب کردن هلال و همچنين عکس آن يعني بلند بودن و دير غروب کردن آن، دليل نمیشود که شب اول يا دوم بوده است.
جواب: بنابر احتياط واجب استهلال در اول ماه رمضان و شوال واجب کفايي بوده و همچنين است ماههاي ديگر براي افرادي که نسبت به اول ماه حکم الزامي مانند نذر روزه اول ماه داشته باشند.
جواب: روزي را که انسان شک دارد، آخر ماه شعبان است يا اول ماه رمضان، واجب نيست روزه بگيرد، و اگر بخواهد روزه بگيرد، نمیتواند نيّت روزه ماه رمضان کند، و بنابر احتياط مستحب نيّت نکند که اگر ماه رمضان است، روزه ماه رمضان و اگر ماه رمضان نيست روزه قضا يا مانند آن باشد، بلکه يا نيّت روزه قضا يا مستحب و يا مانند آن بنمايد و چنانچه بعد معلوم شود ماه رمضان بوده، روزه ماه رمضان حساب میشود.
جواب: به اذان عارف، يعني: وقت شناس و مورد اطمينان، ميتوان اعتماد نمود و طبق آن امساک کرد و نماز خواند.
جواب: همينطور که در رساله آمده است، امساک در دو طرف روز بايد قدري باشد که يقين حاصل گردد که کل روز را روزه شده است، بله مستحب است که امساک، ده تا پانزده دقيقه باشد.
جواب: خير، ولي سحری خوردن مستحب است.
جواب: بله کفايت میکند، ولي اولي اين است که نيت روزه يک ماه را نموده و براي هر روز نيز تجديد نيت کند.
جواب: اگر نداند ماه رمضان است يا فراموش نمايد و روزه ديگری را نيت کند، روزه ماه رمضان حساب میشود اما اگر بداند ماه رمضان است و عمداً نيت غير از آن کند، نه روزه ماه رمضان حساب میشود و نه روزهای که قصد کرده است.
جواب: چنانچه براي انجام فرمان خدا روزه گرفته باشد کافی است.
جواب: اگر منظور از روزه احتياطي: احتياط واجب باشد، جايز نيست. بلوغ پسران در ماه مبارك
جواب: بلوغ است، يعني: دختران با تمام کردن نه سال قمري روزه، نماز و همه واجبات شرعي بر آنان واجب میگردد، و پسران با يکي از سه علامت واجب میشود؛
1. موي زهار که موي سياه و خشن است زير ناف او پيدا شود.
2. محتلم گردد.
3. اگر هيچ کدام از دو علامت قبلي حاصل نشده، پانزده سال قمري او تمام گردد.
جواب: بايد قضاي آنرا بجا آورد.
جواب: در غير موارد تقيه افطار قبل از مغرب شرعي جايز نيست.
جواب: نيت قطع روزه، سبب باطل شدن روزه میشود، بله حق ندارد نيت خود را جامه عمل بپوشاند زيرا هم قضا و هم کفاره بر او واجب میگردد، بلکه بايد از تصميم خود منصرف شده و روزه خود را ادامه دهد، و بعد از ماه مبارک رمضان آن را قضا کند؛ و اگر اين مطلب در غير از ماه رمضان پيش آيد و وقت تجديد نيت نگذشته باشد، تجديد نيت کرده و روزه او صحيح خواهد بود.
جواب: چنانچه انسان روزههاي خود را با کار حرام مانند استمنا باطل کرده باشد، پس اگر نميدانسته اين کار حرام است قضا ندارد، ولي اگر ميدانسته حرام است ولي نميدانسته موجب بطلان روزه است، پس اگر ندانستن او از روي جهل قصوري بوده، فقط قضا دارد و کفاره لازم ندارد و الا به اضاﻓة قضا، کفاره جمع، بنابر احتياط واجب نيز دارد و البته بايد از آن توبه و استغفار نمايد.
جواب: چنانچه آن را عمدا فرو نبرد روزهاش باطل نيست.
جواب: اگر يقين يا اطمينان به خون داشته باشد فرو بردن آن حرام است و روزه او باطل میشود، ولي اگر شک کند بنابر احتياط واجب لازم است فحص نمايد و چنانچه فحص نکرده آب دهن خود را فرو برد و بعد معلوم شود خون با آن بوده روزه او باطل است.
جواب: روزه را بنابر احتياط واجب باطل میكند.
جواب: چنانچه اجزاء و ذرّاتی ولو كم از آن وارد حلق شود روزه را باطل میكند.
جواب: شستن دهان و مضمضه نمودن در حال روزه کراهت دارد و اگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان خود را فرو برد سزاوار است سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد.
جواب: روزه صحيح است و قضايی بر عهده شما نيست.
جواب: بخاری که معمولا در حمام است باطل کننده روزه نيست اما بنابر احتياط واجب روزهدار عمداً غبار و يا بخار غليظ را به حلق خود نرساند.
جواب: چنانچه اجزاء و ذرّاتی داشته باشد که وارد حلق شوند روزه را باطل میكند.
جواب: عطر زدن برای روزهدار مستحب است.
جواب: مسواک زدن در فرض سؤال کراهت دارد و بايد مواظب باشد چيزی وارد حلق نشود.
جواب: بله بيرون آوردن آن واجب است و اگر عمدا ببلعد روزه او باطل است و کفاره نيز بر او واجب میگردد.
جواب: خير.
جواب: بايد به وسيلهاي، از رسيدن غبار غليظ به حلق جلوگيری شود.
جواب: بايد به وسيلهای (مانند ماسك و امثال آن) از رسيدن غبار غليظ به حلق جلوگيری شود.
جواب: روزه او باطل و بنابر احتياط واجب بايد روزه آن را قضا کند، بله اگر کلاهي که مانند اطاقک شيشه اي بوده بر سر داشته باشد روزه او صحيح است.
جواب: بله، زيرا دخول به اندازه حشفه، به تنهايی باطل کننده روزه است.
جواب: در فرض سؤال مرتکب گناه شده و توبه و استغفار از گناه لازم است و بايد از تكرار مجدد آن خودداری شود، و بر هر يک از آن دو، بعد از توبه و استغفار، واجب است روزه آن روز را قضا نموده و کفاره نيز بدهند.
جواب: ملاعبه با همسر در حين روزه بودن کراهت دارد در صورتی که از عدم خروج منی اطمينان داشته باشد، وگرنه بايد اجتناب شود.
جواب: نگاه مورد سؤال حرام بوده ولي چنانچه باعث خروج مني نگردد باطل کننده روزه و موجب غسل نيست، بله کار حرامي را مرتکب شده و آن سبب عدم قبولي و کم شدن معنويت روزه میگردد، زيرا خداي متعال قبولي اعمال را مشروط به تقوي نموده و فرموده است: «إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ»[1].
جواب: بنابر احتياط واجب، بايد روزه آن روز را قضا کند.
جواب: اخلاط سروسينه چنانچه به فضای دهان نرسيده، اشکال ندارد، ولی اگر داخل فضای دهان شود، بنابر احتياط واجب نبايد آن را فرو برد.
جواب: اشکالی ندارد.
جواب: خوردن قرص و دارو روزه را باطل میکند.
جواب: خير، بله در فرض سؤال کراهت دارد.
جواب: استفاده آن در روز كراهت دارد.
جواب: در صورتي که به حلق نرسد اشکال ندارد، ولي اگر به حلق برسد روزه را باطل میکند.
جواب: بله، روزه واجب است و بر اوست که خود را از پرخاشگري با اراده و تصميم قبلي بازدارد، زيرا حديث شريف میفرمايد «چنانچه بردبار نيستي خود را به بردباري زده و بردبار شو».
جواب: غسل جنابت براي شخص جنب، محدوده زمانی خاصی ندارد گرچه بهتر است زودتر آن را انجام دهد، بله غسل برای نماز خواندن واجب است.
جواب: بايد اول غسل کند، ولي چنانچه سحري بخورد و به اندازه تيمم وقت داشته باشد و تيمم کند روزه او صحيح است ولي بهتر است قضاي آن را هم بجا آورد.
جواب: چنانچه عمدا غسل نکرده تا وقت تنگ شده و آنگاه تيمم کرده و با آن روزه شده است، روزه او صحيح است، ولي در فرض سؤال بهتر است قضاي آن را هم بجا آورد.
جواب: چنانچه به تأخير انداختن غسل بعد از اذان صبح به جهت جهل قصوري بوده يعني نمیدانسته که تأخير غسل موجب بطلان است، در چنين صورتي بايد قضاي آن روزها را بجا آورد ولي چنانچه به تأخير انداختن غسل او از روي جهل تقصيري باشد، در اين صورت اضافه برقضا، کفاره نيز واجب میشود.
جواب: کسی که تا اذان صبح بر جنابت بماند نمیتواند آن روز را به نيت قضای ماه رمضان روزه بگيرد اگر چه بقا بر جنابت از روی عمد نباشد اما ساير روزهها اشکال ندارد.
جواب: چنانچه بتواند تيمم کند و با تيمم وارد صبح شود اشکال ندارد.
جواب: روزه او در فرض سؤال صحيح میباشد.
جواب: اگر چنانچه بداند يا عادتش چنين باشد که اگر دوبار بخوابد، پيش از اذان صبح بيدار میشود و تصميم داشته باشد که بعد از بيدار شدن غسل کند، و با اين تصميم بخوابد و تا اذان خواب بماند روزهاش صحيح است.
جواب: فحص از احتلام و عدم آن در فرض سؤال بنابر احتياط واجب لازم بوده و حال که فحص ننموده و بعد کشف شده که محتلم بوده است روزه آن روز را بايد قضا کند.
جواب: روزه او صحيح است چنانچه در همان روز يادش بيايد و غسل را انجام دهد، البته اين حکمِ روزه ماه رمضان و روزههاي ديگر است، ولي در قضاي ماه مبارک رمضان روزه او باطل است.
جواب: بايد روزه آن روزها را قضا کند.
جواب: اگر غسل كردن براي او واقعا حرجی بوده و با تيمم وارد صبح شده باشد، روزه او صحيح است، بله بعد از رفع حرج بايد غسل را به تأخير نيندازد.
جواب: در فرض سؤال بايد قبل از طلوع فجر تيمم بدل از غسل نمايد و روزه او صحيح است.
جواب: اگر ترک تيمم عمداً نبوده روزه او صحيح خواهد بود.
جواب: روزههايي که گرفته صحيح است.
جواب: غسلهايي که در روز براي نماز بايد انجام دهد چنانچه عمداً بجا نياورد روزه او باطل است.
جواب: چنانچه دکتر مورد اعتماد بگويد ضرر دارد يا خود شخص احتمال ضرر عقلائي بدهد، روزه نگيرد.
جواب: در صورتيکه بيماري او در طول سال بوده قضا از او ساقط است و بايد برای هر روز يک مُد طعام که معادل (750) گرم برنج، يا گندم، يا جو و يا نان آن را به فقير بدهد.
باعث تشديد بيماری آنها ميشود، تاکنون نتوانستهام آنها را قانع به ترك روزه کنم، خواهشمنديم ما را در مورد حکم روزه آنها راهنمايی فرماييد؟
جواب: اگر به جهت پيري نتوانند روزه بگيرند يا براي آنها مشقت دارد، روزه بر آنها واجب نيست و بايد براي هر روز يک مد طعام به فقير بدهند، بله چنانچه بعد از ماه رمضان بتوانند روزه بگيرند بنابر احتياط مستحب قضا کنند يا اينکه بجاي آن بايد يک مد طعام ديگر براي هر روز به فقير بدهند.
جواب: روزه در فرض سؤال از آنان ساقط است و فقط يک مد طعام براي هر روز به فقير بدهند.
جواب: اسپری ضد آسم روزه را باطل نمیکند و روزه با آن صحيح است.
جواب: قضاي سالهايي که بيماري در طول سال بوده از او ساقط است و بايد برای هر روز يک مُد طعام که معادل (750) گرم برنج، يا گندم، يا جو و يا نان آن را به فقير بدهد. و در صورت بهبودی از بيماری، روزه سالهايی که نگرفته بنابر احتياط مستحب قضا نمايد، بله سالي که بيماري او قبل از آمدن ماه مبارک رمضان بعدي بر طرف شده است بايد قضا کند و مد طعام بر او نيست مگر اينکه قضاي آن را در آن سال نگيرد که بايد به اضافه بر قضا نمودن در سال بعد يک مد طعام برای هر روز به عنوان فديه تأخير بدهد.
جواب: بنابر احتياط مستحب روزهدار از استعمال آمپول يا سرم که به جای غذا به کار میرود خودداری کند و تزريق آمپولهای ديگر اشکال ندارد و روزه را باطل نمیکند.
جواب: احتياط واجب تداوی است در صورت سهل بودن تداوی و الا خير.
جواب: قضا از او ساقط است و بايد برای هر روز يک مُد طعام معادل (750) گرم برنج يا گندم يا جو و يا نان آن را به فقير بدهد.
جواب: بله کفاره بر او تعلق میگيرد، يعني بايد براي هر روز يک مد طعام معادل (750) گرم برنج يا گندم و يا جو و يا نان آنها و يا آرد آنها را به فقير بدهد.
جواب: در فرض سؤال میتواند به پزشک متخصص و مورد اعتماد مراجعه کرده و طبق دستور او عمل کند، که اگر برای او ضرر دارد، روزه نگيرد و چنانچه بتواند قضا کند بايد قضای آنرا بگيرد، ولي اگر بهبودي حاصل نشود بايد براي هر روز يک مد طعام به فقير بدهد و روزه آن سال از او ساقط میگردد.
جواب: خير ولی مكروه است.
جواب: احتمال ضرر چنانچه موجب ترس شود و نزد مردم بجا باشد کافي است، و ميزان ضرر: بيمار شدن يا شدت پيدا کردن بيماري و يا طولاني شدن آن است.
جواب: واجب است دو کار انجام دهد، يک: فديه تأخير قضاي روزه که هر روز يک مدّ طعام است را به فقير بدهد چنانچه افطار او عمدي نبوده و الا کفاره نيز بايد بدهد، دوم وصيّت کند که سه ماه روزه بدهکار است تا اينکه اگر بهبودي حاصل نشد و تا آخر عمر نتوانست روزه قضاي خود را بجا آورد بعد از او از ثلث ترکهاش براي او قضا کنند.
جواب: چنانچه عذر انسان از بيماري، يا مسافرت و مانند آن تا ماه رمضان سال بعد طول بکشد، قضاي روزههايي را که نگرفته از او ساقط است، بله بايد براي هر روز يک مدّ طعام به فقير بدهد، بله اگر عذر او برطرف شده باشد و عمداً قضا ننموده بايد به اضافه دادن يک مد طعام به فقير که فديه تأخير است قضای آن را نيز بجا آورد.
جواب: اگر احتمال عقلايي که موجب ترس او شود بدهد، روزه نگيرد.
جواب: چنانچه احتمال ضرر که موجب ترس بر خود يا جنين خود شود، بدهد، روزه نشود و براي هر روز کفاره بدهد، آنگاه اگر عذر او وسط سال بر طرف شد قضاي آن را بجا میآورد، ولي اگر تا رمضان سال بعد عذر او باقي بود بايد کفاره دومي براي هر روز بدهد و قضاي آن از او ساقط میگردد.
جواب: يک کفاره براي هر روز بايد بدهد و چنانچه عذر او برطرف شد قضاي آن را نيز بايد بجا آورد ولي اگر عذر او تا ماه رمضان بعدي باقي بود کفاره دومي براي هر روز میدهد و قضاي آن از او ساقط میگردد.
جواب: چنانچه روزه باعث کم شدن يا خشک شدن شير مادر شود، روزه نگيرد و برای هر روز کفاره بدهد، و چنانچه عذر او تا ماه رمضان بعدی ادامه داشت يك کفاره دوم برای هر روز میدهد و روزه آن ديگر قضا ندارد، ولی اگر وسط سال عذر برطرف شد همان يك فديه كافی است و قضای آن را بايد بجا آورد.
جواب: برای هر روز کفاره بدهيد، و چنانچه عذر بارداری يا شيردهی تا ماه رمضان بعدی ادامه داشت يك فديه دوم برای هر روز میدهيد و روزه آن، ديگر قضا ندارد، ولی اگر وسط سال عذر برطرف شد همان يك فديه كافی است و قضای آن را بايد بجا آورد.
جواب: چنانچه به جهت گرمي هوا و بلندي روزها و ضعف بنيه نتواند روزه شود میتواند افطار کند و قضاي آن را در زمستان بجا آورد، بله اگر ضعف بنيه، او به حدي باشد که در زمستان هم نتواند قضا کند، قضاي آن از او ساقط شده ولي براي هر روز بايد يک مد طعام کفاره به فقير بدهد، اما اگر میتوانست قضا کند و نکرد در اين صورت بايد اضافه برقضا يک مد طعام کفاره تأخير براي هر روز نيز به فقير بدهد.
جواب: چنانچه چيزي از آن وارد حلق نشود اشكال ندارد.
جواب: اگر چيزي از آن وارد حلق نشود اشکال ندارد.
جواب: اشکال ندارد.
جواب: جايز است و موجب بطلان روزه نمیشود.
جواب: خير، کفاره تأخير بر عهده خود او میباشد.
جواب: بله روزه او باطل میشود گر چه دو يا يک دقيقه قبل از مغرب شرعي باشد.
جواب: عادت اين است که سه روز اول حتماً خون پي در پي ـ ولو در باطن ـ بوده و پاکي ميان آن نباشد، بنابراين لکه بيني روزهاي اول، استحاضه است و بايد براي نماز اعمال استحاضه را انجام داده و روزه بگيرد و حکم لکه بيني بعد از تمام شدن ايام عادت نيز همين است، بله لکه بيني اگر بعد از سه روز اول که خون در آن پي در پي است بوده يعني: لکه بيني او در ايام عادت باشد حيض است.
جواب: بنابر احتياط واجب به اضافه قضاي آن روز، کفاره جمع نيز بر او واجب میشود يعنی بايد علاوه بر قضا نمودن، دو ماه روزه بگيرد و شصت فقير را نيز سير کرده يا به هر کدام آنها يک مُد طعام که معادل 750 گرم برنج يا گندم يا جو يا نان آن است بدهد.
جواب: روزههايی كه با استمنا باطل شده، چنانچه نمیدانسته اين كار حرام است قضا ندارد، ولی اگر میدانسته حرام است ولی نمیدانسته موجب بطلان روزه است، پس اگر از روی جهل قصوری بوده فقط قضا دارد و كفاره لازم ندارد، ولي اگر از روي جهل تقصيري بوده به اضافه قضا، كفاره جمع بنابر احتياط واجب نيز دارد.
جواب: اگر رطوبت با سه نشانه: شهوت و جستن همراه با سستي بدن خارج شده اين رطوبت مني و نجس میباشد و بايد غسل جنابت نمود، و در صورتيکه نه قصد خروج مني کرده و نه عادتش بر عدم توان خودداري بوده است روزه او صحيح است، بله چنانچه قصد خروج مني داشته، يا قصد نداشته ولي میدانسته نمیتواند خودداري کند، روزه او باطل میگردد و اضافه بر قضاي روزه آن روز، بنابر احتياط واجب کفاره جمع نيز بر او واجب میشود يعني: هم شصت روز پي در پي روزه بگيرد و هم شصت فقير را اطعام نمايد، ولي اگر رطوبت اين سه نشانه را نداشت موجب غسل نبوده و روزه را باطل نمیکند و پاک نيز میباشد، مگر اينکه استبراء از بول نکرده که در اين صورت نجس خواهد بود. و استبراء و احکام آن در رساله «توضيح المسائل» با تيتر «استبراء» آمده است مراجعه شود.
جواب: قضاي تنها کافي نيست، بلکه به اضافه قضا کفاره جمع ـ بنابر احتياط واجب ـ نيز بر او واجب است.
جواب: اگر شخصي مطمئن باشد که با نگاه به صحنه ياد شده مني از او خارج نمیشود و میتواند خودداري کند ولي اتفاقا خارج شد روزه او صحيح است ولي اگر قصد خروج مني داشته، يا قصد نداشته ولي میدانسته که نمیتواند خودداري کند، روزه او باطل شده و اضافه بر قضا کفاره جمع ـ بنابر احتياط واجب ـ نيز بر او واجب میشود.
جواب: اگر کاري که باطل کننده روزه باشد به غير از جماع چند مرتبه تکرار کند برای همه آنها يک کفاره کافی است، و بنابر احتياط مستحب در تکرار جماع با حلال خود برای هر دفعه کفاره بدهد و در تکرار جماع حرام ـ و العياذ بالله ـ بنابر احتياط مستحب برای هر دفعه يک کفاره جمع بدهد.
جواب: چنانچه هنگام افطار ملتفت به اين معني ـ که نبايد قبل از رسيدن به حد ترخص افطار کند ـ نبوده، فقط قضا دارد، و الا بنابر احتياط واجب کفاره نيز بر او واجب میباشد.
جواب: اگر از محل زادگاهش اعراض نكرده ـ به اين معنی که تصميم بر سکونت مجدد در آن داشته باشد ـ نماز را تمام بخواند و روزه بگيرد، و نيز اگر اعراض كرده ولی به زادگاهش زياد مسافرت میكند، يعنی بين سفرها غالباً ده روز فاصله نمیشود، و الا نماز شكسته است و روزه نمیشود مگر قصد اقامت ده روز نمايد.
جواب: سفر به جهت فرار از روزه مكروه است.
جواب: چنانچه کثيرالسفر به حساب آيد يعني: بين سفرهاي او غالباً ده روز فاصله نشود و حداقل تا يکماه اين سفرها ادامه داشته باشد، بايد در غير از سفر اول، هم نماز را تمام بخواند و هم روزه بگيرد حتي اگر در راه باشد، ولي اگر فاصله اين سفر با سفر قبلي بيشتر از ده روز بوده و نيت ادامه رفتوآمد براي مدت يک ماه را نداشته باشد در صورتی که نيت ده روزه نکرده باشد نماز را شکسته بخواند و روزه نمیشود.
جواب: چنانچه سفرهاي او هر هفته باشد به اين معني که فاصله اين سفر با سفر قبلي کمتر از ده روز بوده و نيت ادامه رفتوآمد براي حداقل مدت يک ماه داشته باشد در اين صورت حکم کثير السفر را دارد و نماز را تمام میخواند و روزه را میگيرد حتي اگر در راه باشد.
میكنم به محل نمايشگاه میفرستند، سؤال من اين است كه حكم نماز و روزه من چيست؟
جواب: شخصي که در رابطه با کارش کثير السفر هست، همانند مورد سؤال، نماز او تمام است و بايد روزه بگيرد گر چه در راه باشد، بلی هر گاه ده روز يا بيشتر، از سفر منقطع شد فقط در سفر اولی كه بعد از ده روز میرود، نماز شكسته شده و روزه نمیشود و سفر بعد نماز تمام خوانده و روزه نيز میگيرد.
جواب: كثيرالسفر به شخصی گفته میشود كه در رابطه با يک امر معيّنی مثل كار و مانند آن ـ غالباً ـ ده روز فاصله بين سفرهای او يعني: بين سفرهاي برون شهري او که حداقل 44 کيلومتر ولو ملفق از رفتوبرگشت باشد واقع نشود، در اين صورت نماز او تمام است و روزه میگيرد مگر اينكه ده روز فاصله شود كه فقط در سفر اول نماز شكسته است و افطار میكند، و چنانچه ـ غالباً ـ ده روز فاصله بين سفرهای او واقع شود حكم مسافر را دارد مگر اينكه اتفاقاً تا يک ماه، ده روز فاصله نشود که بعد از يک ماه ولو يک سفر هم برود نماز تمام است و روزه میشود، بله اگر گاها سفر تفريحی يا صله رحم و زيارت میرود، نماز او شكسته و افطار مینمايد.
جواب: خير، مگر روزه سه روز در مدينه منوره براي طلب حاجت که مستحب است، يا روزه سه روز در ماه ذيحجه، بدل از هدي حج تمتع براي شخصي که پول قرباني نداشته باشد، يا روزه هيجده روز واجب در سفر مکه بدل از کفاره نحر شتر براي شخصي که عمدا قبل از غروب آفتاب از عرفات خارج شده و پول براي نحر شتر نداشته باشد.
جواب: نماز ـ در فرض سؤال ـ تمام است و بايد روزه را گرفت. بلی هر گاه ده روز يا بيشتر، از سفر منقطع شد، فقط در سفر اولی كه بعد از ده روز بوده، نماز شكسته است و روزه نمیشود و از سفر بعد نماز تمام است و روزه نيز میشود.
میشود؟ به عبارتی مسافر میتواند در مكه مكرمه و يا مدينه منوره يا کربلاي معلي و کوفه بدون قصد ده روز، روزه بگيرد؟
جواب: خير شامل روزه نمیشود مگر اينکه قصد اقامت ده روز نموده باشد، بله در مدينه منوره مستحب است براي طلب حاجت سه روز گرچه مسافر باشد روزه شود.
جواب: نماز ـ در فرض سؤال ـ حتي در راه بين کرج و تهران تمام است و بايد روزه را گرفت. بلی هر گاه ده روز يا بيشتر، از سفر منقطع شد، فقط در سفر اولی كه بعد از ده روز بوده، نماز شكسته شده و روزه نمیشود و از سفر بعد نماز تمام است و روزه نيز میشود.
جواب: در فرض سؤال نماز را کامل بجا آورده و روزه را میگيرد.
جواب: در صورت نيت بقاء و توطن در شهر معيّني بايد نماز را از همان اول تمام بجا آورده و روزه نيز بشوند، و اگر با حالت ترديد و عدم استقرار در جايی يک سال بگذرد، بعد از گذشت يک سال نيز وطن حساب شده و بايد نماز تمام خوانده شود و روزه نيز بشوند.
جواب: در فرض سؤال، ايشان حکم کثير السفر را دارد و بايد نماز را تمام بجا آورده و روزه را نيز بگيرد. بلی هر گاه ده روز يا بيشتر، از سفر منقطع شده فقط در سفر اولی كه بعد از ده روز میرود، نماز شكسته شده و روزه نمیشود و از سفر بعد نماز تمام است و روزه نيز میشود.
جواب: روزهدار چنانچه بعد از ظهر سفر کند، حق باز کردن روزه خود را ندارد و روزه او صحيح است، روز بعد هم اگر عملی که باعث بطلان روزه است در سفر انجام نداده باشد و قبل از ظهر به وطن خود برسد بايد نيت روزه آن روز را نموده و روزهاش صحيح است.
جواب: نماز تمام است و روزه هم بايد بگيرند، هم در محل تحصيل و هم در راه در صورتی که هر هفته سفر انجام گيرد، يعنی بين سفرها ده روز فاصله واقع نشود بلی هر گاه ده روز يا بيشتر بين سفرها فاصله افتاد، فقط در سفر اولی كه بعد از ده روز است، نماز شكسته شده و روزه نمیشود و در سفر بعد نماز تمام است و روزه نيز میگيرند.
جواب: بنا به فرض سؤال، نماز تا وقتی که در مشهد بوده تمام است و روزه نيز بايد گرفت، و در مورد سفر به اطراف، چنانچه کمتر از مسافت شرعی باشد نماز و روزه تمام است، وگرنه چنانچه سفر به اطراف، مسافت شرعی (44 کيلومتر رفتوبرگشت) باشد اقامت ده روزه اول بهم خورده و بايد نماز را شکسته انجام داد و روزه نشود، مگر اينکه قصد ده روز ديگری را در آن محل نموده که نماز و روزه کامل میشود.
جواب: نماز در سفرهای کاری در فرض سؤال تمام است و روزه بايد شد، ولی سفرهای تفريحی و کار متفرقه چنانچه هر هفته باشد يعنی فاصله بين آن سفرها ده روز نشود باز همان حکم سفرهای کاری را دارد، اما اگر گاهی سفر تفريحی يا کار متفرقه يا صله رحم و زيارت میرود، در اين سفرها نماز او شكسته و افطار مینمايد.
جواب: بله واجب است يک روز بعد از روز عيد، روزه را قضا کند تا يک ماه تمام شود، زيرا ماه مبارک کمتر از 29 روز نمیتواند باشد.
جواب: چنانچه تعداد آن روزهها مردد باشد بين ـ مثلا ـ پنجاه روز يا شصت روز، يا مردد باشد بين دو ماه يا سه ماه، بجا آوردن عدد کمتر کافی است چنانچه اصل قضا شدن يا ندانستن تعداد آنها از روی قصور بوده، ولی اگر از روی تقصير و کاهل کاری بوده بنابر احتياط واجب بيشتر را انجام دهد.
جواب: چنانچه حکم کثير السفر ـ يعنی: شخصی که بنا دارد برای حد اقل يک ماه رفتوآمد کند و ده روز فاصله بين رفتوآمدهای او نيفتد ـ بر شما صادق باشد در اين صورت نماز را کامل میخوانيد و روزه میگيريد حتی اگر در راه بوديد، اما اگر حکم کثير السفر را نداشته باشيد و روزه را افطار نموده در اين صورت چنانچه میتوانستيد قضای آن را بجا آوريد ولی عمدا قضای روزه خود را تا سال ديگر به تأخير انداخته بايد قضای روزهها را بگيريد و يک مد طعام برای هر روز به فقير بدهيد و چنانچه جهت عذری قضای آن را تا ماه رمضان بعدی نتوانسته بجا آورد، در اين صورت قضا واجب نيست و بايد برای هر روز يک مد گندم و يا جو و يا نان آنها را داد.
جواب: كسي كه روزه قضا بر عهده دارد نمیتواند روزه مستحب بگيرد ولی ـ در فرض سؤال ـ که وقت نيت روزه واجب فوت شده است میتواند نيت روزه مستحب نموده و صحيح میباشد.
جواب: برای کفاره روزهها میتوان به استغفار اکتفا کرد چنانچه توان روزه شدن و يا اطعام فقير نمودن را به کلی نداشته باشد، ولی قضای روزهها را بايد گرفت و کفاره تأخير آن که يک مد طعام است برای هر روزی بايد داد، بله اگر به کلی توان قضا را ندارد بايد وصيت به قضای روزه و مقدار آن بنمايد.
جواب: بنابر احتياط مستحب کفاره روزهها را انجام بدهد.
جواب: اگر در اين قضا شدن و يا فراموشی عدد آن کاهلی و تقصير بوده بنا بر احتياط واجب بايد مقدار بيشتر را كه احتمال میدهد قضا کند، مثلا: اگر معلوم نباشد كه ده روز قضا شده يا پانزده روز، پانزده روز قضا کند، ولی اگر تقصير نبوده كافی است مقدار كم را قضا کند ـ يعنی ده روز قضا نمايد.
جواب: بايد روزه را قضا کند و برای هر روز فديه و کفاره تأخير بدهد، يعنی برای هر روز يک مد طعام که معادل 750 گرم برنج، و يا گندم، يا جو و يا نان آنها را به فقير بدهد.
جواب: روزه صحيح میباشد.
جواب: بله حساب میشود.
جواب: بله میتواند.
جواب: روزهها در فرض سؤال صحيح است و روزه قضا حساب میشود و نيت استحباب در اين صورت جايگاهی ندارد.
جواب: چنانچه میتوانسته مسئله را ياد بگيرد (يعنی مقصر در ندانستن بوده)، کفاره بر او واجب میشود و اگر نمیتوانسته مسئله را ياد بگيرد (يعنی قاصر در ندانستن مسئله بوده) کفاره بر او واجب نيست. و بنابر احتياط واجب حکم انسانی که غافل باشد نيز چنين است.
جواب: چنانچه يقين حاصل نکند که از عمد افطار کرده است، بجا آوردن قضای آن کافی است.
جواب: تا يقين بر انجام قضای آن روزهها برای او حاصل نگردد بايد قضای آن روزهها را انجام دهد.
جواب: بله میتوانند.
جواب: تا وقتيکه پدر يا مادر و يا هر شخص ديگری در قيد حيات باشد نمیتوان روزههای او را قضا نمود، بله بر او واجب است وصيت کند تا از ثلث او برای او قضا انجام دهند، و نيز برای تأخير قضا از سال اول واجب است برای هر روز يک مد طعام به فقير در حال حيات خود بدهد و چنانچه افطار او عمدی بوده بايد برای هر روز شصت فقير را در حال حيات خود اطعام نمايد و برای هر فقير يک مد معادل 750 گرم برنج و يا گندم و جو يا نان آنها را بدهد.
جواب: وصيت به امور عبادی مالی مانند کفارات از اصل مال داده میشود، مگر اينکه وصيت کرده باشد که از ثلث او بدهند، ولی وصيت به امور عبادی غير مالی مانند نماز و روزه از ثلث ميت داده میشود.
جواب: نماز و روزه او صحيح است در فرض سؤال.
جواب: روزه صحيح است.
جواب: خير، زيرا اگر انسان يقين دارد روزه قضا بر عهده اوست بايد به نيت قضا روزه شود و نمیتواند روزه مستحبی بگيرد، ولی میتواند قضای روزه را با قصد آن روز مستحب بجا آورد و ثواب مستحب نيز به او تعلق میگيرد.
جواب: جماع از مبطلات روزه است ولی به جهت مستحب بودن روزه، کفاره تعلق نمیگيرد.
جواب: چنانچه مطمئن باشد که فقير آن را به همان مصرف تعيين شده برساند کافی است، و الا خير.
جواب: خير، مگر اينکه خود مستحق باشد و صرف اطعام خود کند.
جواب: چنانچه عذر بارداری يا شيردهی تا ماه رمضان بعدی ادامه داشت برای هر روز دو فديه میدهد و روزه آن سال، ديگر قضا ندارد، ولی اگر وسط سال عذر بارداری يا شير دهی او برطرف شد، يك فديه كافی است و قضای آن را بايد بجا آورد، بله چنانچه قضای آن را به تأخير انداخت يک فديه ديگر برای هر روز جهت تأخير بايد بدهد گرچه تأخير چند سال باشد.
جواب: کفاره روزه بر خود خانم است نه بر شوهر او، مگر آنکه شوهر از طرف او تبرّعا پرداخت نمايد، بنابراين اگر خانمی به سبب بيماری نتواند روزه بگيرد و بيماری او تا ماه رمضان سال بعد طول بکشد، قضای روزه آن سال بر او واجب نيست و بايد برای هر روز يک مد طعام معادل 750 گرم برنج و يا گندم يا جو و يا نان آنها را به فقير بدهد.
جواب: در صورتیکه وقت قضای روزه او ـ مانند فرض سؤال ـ تنگ باشد، نمیتواند روزه خود را چه قبل و چه بعد از ظهر باطل کند و اگر روزه را عمدا باطل کند علاوه بر وجوب توبه و قضا نمودن آن، چنانچه خوردن او پيش از ظهر بوده بايد برای به تأخير افتادن قضای آن روز به سال بعد يک مد طعام معادل 750 گرم برنج يا گندم و يا جو يا نان آنها را به فقير بدهد، و چنانچه بعد از ظهر بوده اضافه بر کفاره تأخير بايد به ده فقير هر کدام يک مد طعام نيز بدهد.
جواب: بايد قضاي روزه آن را گرفت و جهت تأخير آن به سالهای بعد کافي است يک کفاره از براي هر روز يعني (750) گرم برنج يا گندم و يا جو و يا نان آنها را به فقير بدهد.
جواب: خير، واجب نيست.
جواب: جايز است علی الاقرب.
جواب: بله ولی اگر بخواهد بچهها را به تنهايی طعام دهد بايد هر دو بچه را يکی حساب کند.
جواب: در فرض سؤال خير، ولی قضای آن را بايد بجا آورد و چنانچه از سال اول به تأخير افتاده برای هر روز کفاره تأخير يعنی يک مد طعام جهت هر روز به فقير بدهد.
جواب: بايد استغفار کند اگر چه مثلا يک مرتبه «أستغفر الله» بگويد. و بنابر احتياط مستحب هر وقت بتواند کفاره را بدهد.
جواب: جايز است در ابتدای ماه رمضان يا در اثناء ماه مبارک کل کفاره را بپردازد، اما قبل از ماه رمضان میتواند به نيت قرض به فقير بدهد و سپس در ماه رمضان آن را کفاره روزه حساب نمايد.
جواب: روزه بر مريض واجب نيست، و چنانچه قدرت بر قضا داشته باشد بايد قضا کند و اگر مرض او تا ماه رمضان بعدی ادامه داشته باشد و نتوانست قضا کند لازم نيست سالهای بعد قضا کند ولی بايد برای هر روز که روزه نگرفته است يک مد طعام مقابل 750 گرم برنج يا گندم و يا جو و يا نان آنها را به فقير بدهد.
جواب: در فرض سؤال نمازهای او بايد قضا گردد و قضای آن بر پسر ارشد او واجب است مگر اينکه وصيت به نماز و روزه کرده باشد که از ثلث ميت اجير برای انجام آن میگيرند، ولی روزههای او قضا ندارد، بله برای هر روز بايد از اصل ترکه او يک مد طعام کفاره بدهند چنانچه خود او در حيات خود نداده باشد.
جواب: بله، و در جايی که تعداد شرط است مانند شصت فقير، بايد رعايت گردد.
جواب: روزه او صحيح بوده و افطار جايز است گرچه احتياط مستحب آن است که امساک کند.
جواب: بله جايز است، و روزه او نيز صحيح میباشد.
جواب: اگر آن شخص وصيت را قبول کرده باشد بايد به وصيت عمل نموده و اگر نتواند روزه شود نائب بگيرد، بله اگر وصيت را قبول نکرده بر او چيزی نيست.
جواب: به شک خود اعتنا نکند و روزه او صحيح است.
جواب: بله اين حديث شريف از نظر سند و متن معتبر است و برای روزهدار نسبت دادن آن به آن حضرت درست و روزه او نيز صحيح میباشد.
جواب: در شهر شما چنانچه شروق و غروب آفتاب باشد، نماز را طبق شروق و غروب و نيز زوال آفتاب ـ طبق گزارش رسمی همان كشور با رعايت وقت شرعی نماز ـ بايد بجا آوريد، و همچنين روزه اگر روز آنجا بلندتر از 18 ساعت و يا کوتاهتر از شش ساعت بود يکی از دو فرض را میتوان اختيار کرد:
1. طبق افق همان شهر روزه شود چنانچه بتواند و حرجی يا ضرری نباشد.
2. طبق افاق شهرهای متعارف روزه شود به اين صورت که به افق شهر خود قبل از طلوع فجر امساک نموده و سپس ساعات روز کربلا را ـ مثلا ـ حساب کرده و به تعداد آن ساعتها روزه شده و بعد از آن افطار کند.
جواب: اگر در شهری شروق و غروب هرگز نباشد، نماز و روزه را میتوان طبق ساعت شهرهای متعارف مانند کربلای معلی توقيت نموده و طبق آن نماز و نيز روزه شد.
جواب: لمس نامحرم حرام است و ثواب روزه و معنويت آن را بلکه قبولی آن را کم میکند اما روزه را باطل نميکند.
جواب: خير، ولی روزه را از قبول و معنويت تهی میكند، زيرا حديث شريف میفرمايد: اگر روزه شدي، چشم، گوش، زبان و همه جوارح و اعضاء خود نيز از حرام روزه بدار.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. سوره مائده: آيه 27.