نص كلام امام (عليه السلام) در زيارت يادشده، «ارض» يعنى تمام زمين را مسئول خون سيدالشهدا (عليه السلام) دانسته است ودليلى در دست نداريم كه لفظ «زمين» را از معناى اصلى وشمولى به زمين خاصى منصرف كند. اين در حالى است كه كلمه « كربلا » يعنى همان زمينى كه خون امام حسين (عليه السلام)روى آن ريخت در روايات وزيارت نامه هاى ديگر فراوان تكرار شده است ونيز كلمه «كوفه» (زمينى كه سپاهيان ودشمنان امام (عليه السلام) براى نبرد با ايشان از آن جا خارج شدند) نيز بارها در روايات آمده است. اما هنگامى كه به اين زيارت مراجعه مى كنيم مى بينيم لفظ «ارض» به صورت مطلق آمده وشامل همه كره زمين است.
از اين رو علما حق دارند كه در توجيه وتفسير اين فرمايش امام صادق (عليه السلام) دچار حيرت شوند، هرچند آن بزرگوار البته سخنان نامفهوم نمى فرمايند؛ زيرا گذشته از مقام عصمت وامامت، ايشان از خانواده اى است كه در اوج بلاغت وسخنورى قرار دارند. با اين حال چرا فرموده اند: خداى تعالى خون پاك سيدالشهدا (عليه السلام) را بر گردن زمين نهاده است؟ اين مسأله چه ارتباطى مى تواند با زمين داشته باشد؟ مگر زمين بود كه امام حسين (عليه السلام) را به قتل رساند؟ از طرفى اگر منظور از زمين در اين جا زمين كربلا باشد ما مى دانيم كه خداى تعالى به واسطه امام حسين (عليه السلام)جايگاه وارزش فوق العاده اى بدان بخشيده(1) وحتى آن را با شرافت تر از كعبه قرار داده است واين، از جمله عطاهاى استثنايى خداى تعالى به آن حضرت، واز جمله خصايص ايشان مى باشد. ولى منظور امام صادق (عليه السلام) صرف زمين كربلا نبوده وتمام زمين ها را به صورت مطلق اراده فرموده است. سخن اين جاست كه وقتى امام حسين (عليه السلام) تنها در يك نقطه از زمين به شهادت رسيده اند،
چرا خداى متعال تمام زمين ها را مسئول خون پاك ايشان قرار داده است؟
علما در فهم اين فرمايش امام صادق (عليه السلام) دچار حيرت شده اند. گروهى گفته اند: از آن جا كه امام حسين (عليه السلام) روى كره زمين به شهادت رسيده است خداى تعالى همه زمين ها را مسئول كيفر كردن قاتلان آن حضرت ـ در هرجا كه دفن شوند ـ نموده، واين پيمان وضمانتى است كه خداى متعال از زمين ستانده است. بنابراين، اين فقره ناظر به يكى از خصايص سيدالشهداست كه خداى متعال فقط براى ايشان قرار داده، وامام صادق (عليه السلام) در اين جا پرده از آن برداشته است. اما دانستن اين كه زمين چگونه اين تكليف ودستور الهى را اجرا مى كند، ارتباطى به ما ندارد. زمين خود تكليف خود را مى داند وما را همين بس كه بدانيم زمين مكلف است ووظيفه وتكليف خود را ادا خواهد نمود.
(فَقَالَ لَهَا وَ لِلاَْرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَآ أَتَيْنَا طَـآئِعِينَ)(2)؛ پس خدا به آسمان وزمين فرمود: خواه يا ناخواه رام شويد. گفتند: البته رام وتسليم هستيم.
واز آن جا كه خداى متعال چيزهايى به امام حسين (عليه السلام)عطا كرده كه به احدى عطا نكرده، ايشان را با عالم تكوين گره زده ومسئوليت خون مباركشان را برعهده تمام زمين قرار داده است چنان كه گويى اين جنايت بزرگ روى تمام نقاط زمين صورت گرفته است. بنابراين فهم تعبير «ضامن بودن زمين» آسان خواهد شد چون كه مسئوليت زمين مسئله اى تكوينى است وربطى به تشريع ندارد وپرداختن به آن ضرورت ندارد فقط همين قدر كافى است كه بدانيم خداى سبحان خون امام حسين (عليه السلام) را به عهده زمين قرار داده است واين اشكالى ندارد.