|
فايده هاى روزه از ديدگاه علم
تغذيه
ارمغانى براى جسم
بهاران فرارسيده است؛ آن گاه كه سحرگاهان كاشانه ها از عطر اذان ضيافت عطرآگين مى
شوند و خوش نوايى دارد بانگ مؤذن به وقت شامگاهان...
ضيافت برپا خواهد شد و زايران كوى دوست به قدر بضاعت و لياقت خويش توشه بر خواهند
گرفت تا با ره توشه خود توان حياتى مجدد يابند...
دوست داشتيم در آستانه ماه مبارك رمضان به قدر بضاعت خويش هديه اى به زايران نور
پيشكش كنيم؛ از اين رو به بررسى فوايد روزه ماه مبارك رمضان و تغذيه مناسب دراين
ماه پرداختيم تا شايد با نيم نگاهى به اين بحث، شاداب تر به پيشواز ضيافت پروردگار
بشتابيم...
روزه گرفتن به معناى نخوردن و ننوشيدن، حداقل به مدت ۱۰ تا ۱۲ ساعت در روز است؛ اما
از ديدگاه علم پزشكى روزه واقعى زمانى آغاز مى شود كه هيدرات كربن (قندها) ذخيره در
بدن مورد استفاده سلول ها قرار گرفته و انرژى مورد نياز بدن از اين طريق تأمين شود
كه اين حالت معمولاً ۲ روز پس از اولين روز روزه دارى اتفاق مى افتد.
پس از اين مرحله بدن براى تأمين نياز خود از چربى هاى ذخيره شده به عنوان منبع
انرژى استفاده مى كند و در نهايت پروتئين ها براى تأمين انرژى مورد نياز بدن،
استفاده مى شوند و زمانى كه پروتئين ها به عنوان آخرين منبع انرژى مورد استفاده
قرار بگيرند، حجم يا توده بدن كاهش يافته، شخص احساس گرسنگى كرده و سپس لاغر مى
شود؛ كه معمولاً مرحله آخر- استفاده از منابع پروتئيني- اتفاق نمى افتد چرا كه در
هر افطار مواد غذايى لازم مجدداً جايگزين مى شود.
- تجزيه چربى ها؛ به تدريج با گذشت چند روز از روزه دارى كمبود مواد غذايى در بدن
تشديد مى شود و بدن براى جبران اين كمبود و تأمين انرژى مورد نياز از منابع درونى
خود استفاده مى كند كه به اين حالت «اتوليز» (Autolysis) يا «خودگوارشي» مى گويند.
اتوليز باعث تجزبه چربى هاى ذخيره شده در بدن و توليد انرژى مى شود. كبد نيز با
تجزيه چربى ها آنها را به تركيبات شيميايى به نام ستون تبديل مى كند. متابوليك هاى
ناشى از تجزيه چربى ها، استواستيك اسيد (Acetoacetic Acid) و بتاهيدروكسى بوتريك
اسيد (Beta- hydroxyl butyric.A) هستند كه پس از اين تجزيه، تركيبات حاصله توسط
گردش خون به نقاط مختلف بدن انتقال مى يابند.
از سوى ديگر اسيدهاى چرب آزاد ناشى از تجزيه چربى ها توسط اتوليز، از طريق گردش خون
به كبد انتقال يافته و كبد براى توليد انرژى از آنها استفاده مى كند.
از اين رو به جهت كاهش تعداد وعده هاى غذايى و به دنبال آن كاهش انرژى در بدن، چربى
ها به عنوان اولين منابع تأمين انرژى مورد استفاده قرار گرفته و چربى هاى اضافى
تجمع يافته در بدن كه از مهم ترين عوامل اضافه وزن هستند، به تدريج از بين مى روند
و شخص سلامت خويش را باز مى يابد.
سم زاديي
سم زدايى (Detoxification) يكى از بهترين فوايد روزه دارى است. سم زدايى يا دفع
سموم از بدن به طور طبيعى از طريق روده ها، كبد، كليه ها، ريه، برخى از غدد و پوست
انجام مى شود اما اين فرايند با روزه دارى تسريع مى شود چرا كه در زمان روزه دارى
به جهت كاهش چشمگير ورود مواد غذايى به بدن، بدن براى تأمين انرژى از ذخاير چربى
استفاده مى كند- كه به عقيده پزشكان چربى ها از مهم ترين منابع توليد كننده سموم
هستند- كه اين امر باعث دفع سموم بدن مى شود.
از سوى ديگر متخصصان تغذيه تأكيد مى كنند هر فرد سالم حداقل بايد روزانه يك پوند
چربى (۴۵۳/۰ كيلوگرم) بسوزاند تا بتواند وزنى طبيعى داشته باشد (تقريباً هر پوند
چربى ۳۵۰۰ كالرى انرژى دارد) اما اگر شخصى نتواند اين ميزان چربى را بسوزاند و يا
ميزان هيدرات كربن دريافتى به ويژه گلوكز را كنترل كند و يا هيدرات كربن دريافتى به
مصرف رشد و نمو، فعاليت بدنى و... نرسد، به صورت چربى در بدن ذخيره مى شود و با
تجمع چربى سموم بدن نيز افزايش مى يابد.
بنابر اين روزه گرفتن يكى از بهترين شيوه هاى سوزاندن چربى ها و دفع مواد زايد ناشى
از آنهاست؛ به ويژه اين كه با افزايش تعداد روزهايى كه شخص روزه مى گيرد، دريافت
مواد غذايى كاهش يافته و بيش از پيش از ذخاير چربى استفاده مى شود و به اين ترتيب
بدن سم زدايى مى شود.
- ترميم بافت ها و سلول ها؛ فرايند ترميم بافت هاى بدن، التيام التهاب بافت ها و
سلول ها و... دقيقاً همزمان با آغاز روزه دارى شروع مى شود چرا كه در طى روزه دارى
انرژى بدن به جاى آن كه صرف گوارش مواد غذايى شود، صرف ترميم بافت ها، التيام زخم
ها، بازسازى سلول ها و افزايش توان سيستم ايمنى بدن مى شود.
فرايند ترميم بافت ها به جهت جست وجوى بدن براى يافتن منابع انرژى در بافت هاى
مختلف در طول روزه دارى تسريع شده و به اصطلاح بدن «نوسازى و بازسازي» مى شود.
از سوى ديگر از رشد بى رويه سلول ها كه منجر به ايجاد تومور و بيمارى هايى چون
سرطان مى شود، جلوگيرى مى شود چرا كه بافت ها علاوه بر قرار گرفتن در حالت ترميم،
استراحت نيز مى كنند.
علاوه بر اين سنتز پروتئين ها (Protein Synthesis) به منظور ترميم سلول ها و بافت
ها بهتر و دقيق تر انجام مى شود چرا كه كدبردارى DNA و RNA از ژن ها بدون خطا انجام
شده و سنتز پروتئين ها و در نتيجه ترميم بافت ها به خوبى و با دقت صورت مى گيرد.
بنابر اين روز ه دارى باعث ترميم بافت ها، سلولها و تقويت سيستم ايمنى بدن شده و
شخص در مقابل بيمارى ها بيمه مى شود.
- كنترل و كاهش دماى سلول هاى بدن
كاهش و كنترل دماى سلول هاى بدن به ويژه هسته سلول به دليل كاهش متابوليسم و يا به
عبارتى كند شدن متابوليسم بدن در طى روزه دارى اتفاق مى افتد كه در طى اين تحول قند
خون كاهش مى يابد؛ اما كبد براى جبران اين كمبود از منابع گليكوژن ذخيره شده در بدن
استفاده مى كند كه خود عاملى جهت جلوگيرى از تجمع هيدرات كربن در بدن و تبديل آن به
چربى است. از سوى ديگر متابوليسم پايه (BMR) به منظور ذخيره انرژى به شدت كاهش مى
يابد كه مجموع اين عوامل باعث كاهش دماى سلول هاى بدن و استراحت آنها مى شود.
- تنظيم ترشح هورمون ها؛ يكى ديگر از فوايد روزه ماه مبارك، تنظيم ترشح و توليد
هورمون هاى بدن به علت قرار گرفتن بدن در حالت استراحت و عملكرد بهتر سلول هاى بدن
است. بسيارى از اختلالات هورمونى با رژيم غذايى مناسب و كاهش وزن تنظيم مى شود كه
اين دو نكته در حين روزه دارى به خوبى رعايت مى شود.
در نهايت اين كه به عقيده متخصصان تغذيه، روزه دارى بدن را در حالت استراحت
قرارداده و فرصتى براى بازسازى و ترميم بدن فراهم مى كند. متخصصان مهم ترين فوايد
روزه ماه مبارك را به اين شرح مى دانند؛
- پاكسازى بدن از چربى هاى اضافي
- جوان شدن سلول ها به جهت ترميم سلولها
- احياء و ترميم بافت هاى آسيب ديده بدن و بهبود عملكرد دستگاه هاى مختلف بدن
- استراحت دستگاه گوارش
- پاكسازى و طراوت پوست؛ پزشكان معتقدند علاوه بر آرامش جسم در ماه مبارك، آرامش
روح نيز بر چهره و طراوت آن تأثيرگذار است.
- تقويت حواس به جهت كاهش فعاليت هاى مداوم به ويژه حس چشايي
- كاهش و از بين رفتن حساسيت ها (آلرژي)
- تعادل و كاهش وزن بدن
- از بين رفتن اثرات سوءاستفاده از داروهاى مختلف در طول سال
- افزايش مقاومت بدن در مقابل بيمارى ها به جهت تقويت سيستم ايمنى بدن
- هوشيارى و طراوت جسم و روح. |
