برگزارى آيين ششمين سالگرد ارتحال مرجع راحل در قم

بسم الله الرحمن الرحيم

ديروز دوشنبه 23مهرماه86 آيين بزرگداشت ششمين سالگرد ارتحال مرجع راحل آيت الله العظمى سيد محمد شيرازى اعلى الله درجاته در مسجد امام زين العابدين عليه السلام در شهر مقدس قم برگزار شد.
در اين مجلس باشكوه جمع كثيرى از علما، فضلاى حوزه، نمايندگان بيوت مراجع تقليد، سادات خاندان شيرازى، ميهمانانى از خليج وعراق و نيز عموم ارادتمندان علم وفقاهت از داخل وخارج كشور حضور يافتند وبه دليل ازدحام جمعيت در معابر منتهى به مسجد، بسيارى از مردم در خارج مسجد ماندند وبيانات خطبا را از طريق بلندگوها مى شنيدند.

اين مجلس باشكوه با تلاوت آيات كلام وحى با صداى آقاى ديده بان آغاز شد وسپس آقاى حسين روفوگران مجرى جلسه طى سخنان كوتاهى شمه اى از زندگانى مرجع راحل را بدين گونه بازگفت:
«در سال 1347ق در نجف اشرف ودر خانه اى آكنده از علم وتقوا به دنيا آمد. پدر بزرگوارش از مراجع نامدار بود. ميرزا محمد حسن شيرازى صاحب نهضت تنباكو، سيد محمد تقى شيرازى رهبر انقلاب 1920 عراق، ميرزا عبدالهادى شيرازى مرجع عالى مقام زمان خويش، وسيد ميرزا مهدى شيرازى (پدر مرجع راحل) برخى از چهره هاى درخشان اين خاندان بودند. مرجع راحل در سال 1380ق وپس از ارتحال والد بزرگوارش متصدى مسئوليت خطير مرجعيت شد ودر اين حال تنها 32 سال سن داشت.
زهد فراوان، تقواى الهى وساده زيستى از ويژگى هاى برجسته ايشان بود. وى طى شش دهه فعاليت بيش از يك هزار جلد كتاب تأليف وبه جامعه فرهنگى تقديم نمود. از ميان آثار ارزشمند ايشان مى توان به دانشنامه الفقه (150جلد)، مستدرك وسائل الشيعه (40جلد)، تقريب القرآن إلى الأذهان (30جلد)، وشرح مكاسب (16جلد) اشاره نمود.
ايشان صدها حسينيه، مسجد، بيمارستان، صندوق قرض الحسنه، مدرسه ومؤسسه فرهنگى از خود به يادگار گذاشت.
بر اثر فعاليت هاى روشنگرانه ايشان، بعثى هاى عراق او را مجبور به ترك عراق وهجرت به بيروت كردند. ايشان سال هاى متعددى را در كويت سپرى كرد ودر سن 52 سالگى به ايران وجوار مرقد مطهر كريمه اهل بيت حضرت فاطمه معصومه سلام الله عليها آمد».

سخنران نخست اين همايش استاد دانشگاه دكتر فقيهى بود كه درباره نقش هاى گوناگون ومشابه پيامبران وعالمان سخنانى ايراد داشت.
وى خاطرنشان كرد: در حديث شريف آمده است: «إنَّ العُلَماءَ وَرَثَةُ الأَنبياءِ؛(1) عالمان وارث پيامبرانند». اما جا دارد كه بپرسيم امور وشئونى كه عالمان از پيامبران به ارث مى برند چه چيزهايى است؟ مى توانيم پاسخ اين پرسش را از خود قرآن به دست آوريم. در قرآن كريم آمده است: «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا مِن قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ؛(2) او همان خدايى است كه در ميان امت درس ناخوانده، رسولى از خودشان برانگيخت تا آياتش را بر آنها بخواند وآنان را پاكيزه سازد وكتاب وحكمتشان بياموزد. اگرچه پيش از آن در گمراهى آشكار بودند»، ونيز مى فرمايد: «قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللّهِ؛(3) بگو: اين راه من است. من و پيروانم همه را به سوى خدا دعوت مى كنيم». از اين دو آيه شريفه برداشت مى شود كه پيامبران الهى وظايف وشئونى داشتند كه شايد بارزترين وظايفشان چنين باشد:

1. تركيه نفس؛
2. تعليم كتاب هاى آسمانى؛
3. ياد دادن حكمت؛
4. دعوت به سوى خدا.
دكتر فقيهى در ادامه افزود: مسئله تزكيه نفس در اخلاق تبلور مى يابد كه هدف عالى بعثت است. رسول خدا صلّى  الله عليه وآله فرمودند: «إنّما بعثت لأتمم مكارم الأخلاق؛(4) من فقط براى كامل كردن والايى هاى اخلاقى به پيامبرى مبعوث شدم». تزكيه داراى دو ركن اساسى است كه عبارتند از: مخالفت نفس، وروى آوردن به خدا. وقتى به زندگى وفعاليت هاى مرجع راحل نظر مى كنيم مى بينيم اين رسالت را به نيكى ايفا كرده وضرب المثل اخلاق عملى بوده است. حجم عظيمى از آثار وتعليمات ايشان جنبه اخلاقى دارد وحتى ديگر كتاب ها ومباحث فقهى ايشان نيز از اخلاق نظرى يا عملى تهى نيست. اين مسأله به خوبى گوياى آن است كه ايشان در اين صفت ميراث خوار پيامبران الهى بوده اند.
وى در ادامه تصريح كرد: درباره تعليم كتاب متأسفانه بايد بگوييم كه متون اصيل دينى نظير قرآن در حوزه هاى علميه جايگاه شايسته خود را ندارد؛ زيرا شروح فراوانى كه بر آثار فقها واصوليان نوشته شده وحجم فراوان اين آثار هرگز با آثار قرآنى موجود قابل مقايسه نيست.

يكى از ويژگى هاى مرجع راحل توجه به قرآن وديگر متون اصيل دينى نظير نهج البلاغه وصحيفه سجاديه است واين ويژگى ديگرى است كه اين عالم ربانى از پيامبران به ميراث برده است.
وى افزود: از سوى ديگر حكمت يك نوع معرفت معمولى نيست بلكه معرفتى است كه موجب دورشدن از پليدى ها وروى آوردن به اعمال شايسته مى گردد. بنابراين حكمت را مى توان راست گفتارى وراست كردارى دانست. از متون دينى به ويژه خطبه قاصعه مولاى متقيان على عليه السلام به دست مى آيد كه محور تمام صفات حسنه تواضع است. تواضع ره آورد حكمت وسلاحى عليه شيطان مى باشد واز مهم ترين صفاتى است كه عالمان از پيامبران به ارث مى برند. مرجع راحل به راستى تجسم تواضع بود وهر كه ايشان را مى ديد از فروتنى بى مانندشان در شگفت مى شد.

صفت چهارم دعوت به سوى خداست كه بايد با حكمت وموعظه حسنه توأم باشد ودر دعوت به احكام خلاصه نشود؛ چيزى كه مرجع راحل بيش از هركس ديگر به آن پايبند بود وبه خاطر آن مجبور به مهاجرت هاى گوناگون شد.
سخنران بعدى اين مراسم حجت الاسلام والمسلمين صادقى قمى بود كه در ابتدا از حضور ومشاركت فعال مؤمنان در گراميداشت نام مرجع راحل سپاسگذارى كرد وادامه داد:
پس از سپرى شدن شش سال از عروج مرجع بزرگوار ما، چنين حضور ومشاركتى گوياى محبت مردم نسبت به ايشان ويادآور اين فرمايش مولاى متقيان على عليه السلام است كه به كميل فرمود: «يا كُمَيلُ هَلَكَ خُزّانُ الأموالِ وَهُم أَحياءٌ وَالعُلماء باقونَ ما بَقِيَ الدَّهرُ، أَعيانُهُم مَفقودةٌ وَأَمثالُهُم فِي القُلُوبِ مَوجُودَةٌ؛(4) اى كميل گردآورندگان اموال در حالى كه زنده اند هلاك شدند ولى عالمان تا دهر باقى است برجايند. هرچند جسمشان در ميانه نيست يادشان در دل ها باقى است».

وى در بخش ديگرى از سخنانش با اشاره به ويژگى هاى اخلاقى بى مانند مرجع راحل تأكيد كرد:
علت اثرگذارى فوق العاده ايشان بر مردم واطرافيان، تأثيرپذيرى فراوان ايشان از رسول خدا واهل بيت عليهم السلام در كليه ابعاد وجوانب زندگى بود. يكى از اين جوانب، زهد وساده زيستى بى مانند ايشان است. روزى براى ملاقات با ايشان به منزلشان رفتم. به من خبر دادند بيمار هستند ونمى توانند به استقبال ديداركنندگان بيايند ولى شما مى توانيد خودتان نزدشان برويد. نزد ايشان رفتم كه در زيرزمين خانه وروى زيراندازى بسيار ساده وكهنه ورنگ ورو رفته نشسته بودند كه حتى در خانه فقرا نيز مانند آن را مشاهده نمى كنيم. با تعجب به ايشان كه در همان حال مشغول نوشتن بودند عرض كردم: پسر پيامبر، با اين حالت بيمارى چرا در چنين

 جاى ساده اى به سر مى بريد؟ ايشان فرمودند: اين طور بهتر است. ائمه ما همگى اين گونه زندگى مى كردند واگر مى خواستند به سادگى مى توانستند در شرايط مادى بهترى زندگى كنند. اما آنان ساده زيستى وزهد را برگزيدند. ما نيز بايد به آنها اقتدا كنيم. اگر تسامح به خرج دهيم وبگوييم روى فرش بهترى بنشينيم ممكن است باز هم پيشروى كنيم وبه هيچ حدى بسنده نكنيم. لذا من به كم ترين حد قناعت مى كنم تا خداى ناكرده به زياده خواهى دچار نشوم.
وى در پايان افزود: مرجع راحل هيچ خانه وملك شخصى از خود نداشت در حالى كه صدها حسينيه، مؤسسه، مسجد وبيمارستان به همت يا اشارت ايشان تأسيس ودر اختيار امت اسلامى قرار گرفت.
پايان بخش اين مراسم نورانى ذكر مصيبت حضرت سيدالشهدا عليه السلام ومرثيه خوانى توسط مداح اهل بيت آقاى پاشازاده بود.

1. كافى، ج1، ص32.
2. جمعه(62)، آيه2.
3. يوسف(12)، آيه108.
4. نهج البلاغه، حكمت147.