بسم الله الرحمن الرحيم

مرجع عالى قدر، حضرت آيت الله العظمى سيد صادق حسينى شيرازى دام ظله مسائل و موضوعاتى را براى مناقشه و بحث علمى مطرح فرمودند، از جمله اين كه: اگر شخصى كشته شود و ـ مثلاً ـ زيد اقرار كند و بگويد: «من او را كشته ام» اما در مقابل دو شاهد عادل گواهى بدهند كه «عمرو» او را كشته است. به ديگر بيان، اگر ميان بيّنه ـ همان دو شاهد عادل ـ و اقرار زيد به قتل، تعارض حاصل شود، در اين صورت چه بايد كرد؟ و كدام يك از اين دو بر ديگرى مقدم است؟ و در حال تعارض، آيا دو حجيت ساقط مى شود يا نه؟
ايشان فرمودند: در اين مسأله، مرحوم صاحب جواهر و مرحوم شيخ انصارى قدس سرهما مى گويند: اقرارِ زيد مبنى بر قاتل بودن، حجت نيست، بلكه قول دو شاهدِ عادل معتبر است.
معظم له سپس افزودند: بايد بدانيم كه بيّنه، يعنى شهادتِ دو شاهد عادل، شهادتِ حسى است و در مواردى كه معارضى نداشته باشد، فى نفسه حجت است، ولى اگر چيزى وجود داشته باشد كه با بيّنه در تعارض و از آن قوى تر باشد، آيا بيّنه همچنان بر حجيت خود باقى مى ماند؟ به عبارتى ديگر، در صورت عدم وجود اقرارِ شخص، قول ديگران حجت است، اما اگر اقرارى وجود داشته باشد، آيا قول ديگران باز هم حجت خواهد بود؟
معظم له در مقام پاسخ فرمودند: اقرار، خبر دادنِ شخص از خود است و هر فردى نيز به خويشتن آشناتر است، در حالى كه بيّنه، اِخبارِ شخصى از شخص ديگرى است و مقدم داشتنِ اِخبار شخص برضد خود، بر اِخبار ديگرى بر ضد شخص ديگر، مبناى عقلاست. از اين رو بر آنيم كه اقرار، بر بيّنه مقدم است.
در مبحثى ديگر كه به كتب روايى و حديثى اختصاص يافت، مرجع عالى قدر درباره كتاب جامع أحاديث الشيعه، تأليف مرحوم آيت الله العظمى بروجردى قدس سره فرمودند: كتاب جامع أحاديث الشيعه جايگاه خود را در حوزه هاى علميه نيافته و امروز چندان شهرتى ندارد و مورد استفاده حوزويان قرار نمى گيرد، اما على رغم اين امر، نسبت به كتاب وسائل الشيعه امتيازات متعددى دارد كه بتواند آن را در آينده مورد توجه و اعتماد و استناد علماى اعلام قرار دهد. از جمله مزاياى كتاب يادشده اين است كه:
1. اين كتاب واقعاً اسمِ با مسمّى است، يعنى به تمام معناى كلمه، جامع احاديثى است كه احكام را بيان مى كنند.
2. اين كتاب، داراى نظم و ترتيب موضوعى است، و آن أقرب است به نظم و ترتيب فقهى اصولى از نظم و ترتيب «وسائل الشيعه». گفتنى است كه نظم و ترتيب فقهى اصولى «جامع احاديث الشيعه» براى علما و فضلا مفيدتر و كارآمدتر است و دسترسىِ به روايات را آسان تر و مطلوب تر مى كند كه اين خود از نظر علماى اعلام مزيّت بسيار مهمى به شمار مى رود.
3. اين كتاب از مقدمه هايى فوق العاده خوب و ارزشمند برخوردار است.
مرجع عالى قدر درباره يكى از مسائل موجود و محل ابتلاى برخى از مردم، فرمود: شخصى نزد من آمد و گفت: من پيش از اين به دين پايبندى نداشتم و نماز و روزه را يكسره ترك كرده بودم، اما اكنون توبه كرده و خواندن نماز و گرفتن روزه را آغاز كرده ام. با توجه به اين كه در آن زمان به خوردن شراب عادت پيدا كرده بودم و نمى توانستم آن را به طور ناگهانى قطع كنم، لذا شراب مى خورم، اما نه زياد و همه روزه اندكى از آن را كم مى كنم. در اين باره به پزشك مراجعه كردم و وضعيتم و عدم توانايى ام بر ترك يكباره شراب را با پزشك در ميان گذاشتم. او به من گفت: شراب را به يكباره كنار نگذار كه در اين صورت، جان خويش را به خطر خواهى انداخت.
ايشان در ادامه فرمودند: در فرض مذكور و طبق آنچه روايات شريفه بيان نموده كه خداى متعال، در شراب، شفا قرار نداده است، آيا فقيه مى تواند به ترك خوردنِ شراب فتوا دهد؟
اين در حالى است كه درمانِ اين شخص در فرض مذكور، به خوردن شراب بستگى دارد. بنابراين، اگر شراب نخورد و در نتيجه بميرد، آيا به علت تركِ درمان، مستحق كيفر خواهد بود؟
يا اين كه به دليل امتثال امرِ تحريم، كيفر نخواهد شد.
يكى از حاضران پرسيد: شخصى مبلغى پول دارد كه مى تواند آن را هزينه سفر زيارت امام معصوم عليه السلام كند يا به فقير بدهد. در اين صورت، كدام يك مقدم است؟
مرجع عالى قدر فرمودند: در تمام موارد، تزاحم وجود دارد، اما ظاهراً و به حسب ادله موجود، احياى شعائر دينى از هر چيزى مهم تر است. بى شك، شعائر دينى مهم تر از امور فردى است، چنان كه برآوردنِ نياز مردم، از ديگر مستحبات مهم تر است و فقيه مى تواند با تدقيق و تأمل در روايات و جمع بين آنها، در چنين مواردى فتوا دهد.
به عنوان مثال، در روايتى از اسماعيل خثعمى در اين معنا آمده است كه گفت: به امام صادق عليه السلام عرض كردم: وقتى به مكه مى آييم، همراهان و دوستانم به طواف خانه خدا مى روند و مرا بر جاى مى گذارند تا اثاث و وسائل آنان را حفاظت كنم [در اين صورت چه وضعيتى دارم؟].
امام عليه السلام فرمودند: «أنت أعظمهم أجراً؛ تو پاداشى بزرگ تر از پاداش آنان دارى»(1).
معظم له افزود: امام صادق عليه السلام از آن رو به اسماعيل فرمودند: «أنت أعظمهم أجراً» كه او نيازهاى ديگران را برآورده مى ساخت. روشن باشد كه فضيلتِ برآوردنِ نيازِ مردم از ديگر مستحبات بزرگ تر است، نه از امور واجب، چنان كه شعائر دينى به طور مطلق از امور فردى بزرگ تر است، مگر مواردى كه با دليل خارج شده باشد و پر واضح است كه حج و زيارت امامان معصوم عليهم السلام از شعائر دينى است.
آيت الله العظمى شيرازى درباره فضيلت و اهميتِ زيارت امام حسين عليه السلام فرمودند: بى هيچ شبهه و ترديدى، زيارت امام حسين عليه السلام از حج مستحبى و نيز زيارت ديگر معصومان ـ كه درود خدا بر آنان باد ـ برتر است. ايشان در موردِ روايتى كه از امام جواد عليه السلام درباره فضيلت زيارتِ ثامن الحجج حضرت على بن موسى الرضا عليهما السلام نقل شده است و برترىِ زيارت آن حضرت را مى رساند فرمودند: اين روايت و مانند آن براى اين است كه پس از شهادت حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام شمارى از دشمنان، شايع كردند كه ـ العياذ بالله ـ حضرت رضا عليه السلام در گفتارش صادق نبوده وامام نيست، چراكه او راه دشمنان را پيموده و با حاكمان وقت سازش كرده است.
اين شايعه را بعضى از بزرگانِ صحابه امام كاظم عليه السلام در ميان مردم پراكندند كه از جمله آنان «على بن ابى حمزه بطائنى» و «زياد قندى» بودند و اينان «واقفيه» خوانده شدند. پيامدِ اقدام اينان به شايعه سازى و شايعه پراكنى اين بود كه پيروانِ اهل بيت عليهم السلام گرفتار فتنه شديدى شدند و بسيارى از مردم، فريب شايعات دشمنان را خوردند. از اين رو و به عنوان قضيه خارجيه امام جواد عليه السلام در آن شرايط فرمودند: «زيارتِ حضرت رضا عليه السلام برتر است».
بنابراين روايتى كه از امام جواد عليه السلام نقل شده است، قضيه حقيقيه نيست، زيرا روايات فراوانى وجود دارد كه زيارت امام حسين عليه السلام را از زيارتِ ديگر امامان معصوم عليهم السلام برتر مى دانند.

1. وسائل الشيعه، ج13، ص313، باب11، حديث26.