بسم الله الرحمن الرحيم

در جلسه اين شب و در محضر مرجع عالى قدر، حضرت آيت الله العظمى سيد صادق حسينى شيرازى دام ظله پاره اى مسائلِ روزه و نماز مورد مناقشه و بحث قرار گرفت. يكى از حاضران از مرجع عالى قدر پرسيد: شخصى روزه دار به بودنِ خون در دهانِ خود شك مى كند. در اين صورت آيا واجب است تفحص نمايد؟
معظم له فرمودند: در اين مسأله دو امر وجود دارد:
1. شك در وجودِ خون در دهان، از لحاظ طهارت و نجاست.
2. شك در وجودِ خون در دهان، از لحاظ حلال بودن بلعيدنش يا حرام بودنِ آن.
در موردِ اول، به جهت وجود دليل، بدون تفحص، اصولِ ترخيص جارى است، در حالى كه در موردِ دوم، به جهت وجودِ دليل، بدونِ تفحص، اصولِ ترخيص جارى نمى شود، بلكه بايد بنا به رأى شيخ انصارى ـ چنان كه تنها در آثار فقهىِ او و نه اصولى ايشان آمده است ـ و بنا به رأى استادان و استادانِ استادانِ او ـ كه در آثار فقهى و اصولى شان آمده است ـ جز در مواردى كه با دليل خارج شده است، در شبهه هاى موضوعى بايد تفحص كند. حال اگر به بودنِ خون در دهان شك كند، اما بدون تفحص، آنچه كه در دهانش جمع شده است ببلعد، به دليل عدمِ تفحص، كوتاهى كرده و حكمِ او، حكمِ عالمِ به موضوع است. در اين صورت، اگر در آنچه كه بلعيده، واقعاً خون وجود داشته، بايد قضاى روزه آن روز را بگيرد و كفاره نيز بدهد.
به ديگر بيان، مقتضاى حكم عقلى در اين جا پيش از آن كه تفحص كند، «اشتغال» است و با وجود آن، قاعده «قبحِ عقاب بلابيان» و نيز قاعده «رفع عن امتي مالا يعلمون؛ از امتم آنچه را كه نمى دانند، برداشته شده است» جارى نمى شود و چنين شخصى «متجرى» به شمار مى رود.
يكى ديگر از حاضران پرسيد: شخصى در نماز و هنگام خواندن بسمله نيت كرد كه سوره اى را بخواند، اما نيت خود را تغيير داد و سوره اى ديگر را خواند، در اين صورت، حكم او چيست؟
مرجع عالى قدر در پاسخ فرمودند: سيدِ مرتضى قدس سره فرموده است: اين امر اشكالى ندارد و ما نيز به آن قائليم.
سؤال ديگرى كه مطرح شد، اين بود: زنى يقين دارد كه هنگام ظهرِ روز ماه مبارك رمضان امروز حيض خواهد شد. در اين صورت مى تواند از صبح افطار كند؟
معظم له فرمودند: نمى تواند افطار كند و حكمِ او، همانند حكمِ كسى است كه يقين دارد، در روز ماه مبارك رمضان امروز سفر خواهد كرد، اما بايد تا هنگام خارج شدنِ از وطنش امساك كند و پس از خروج از شهر خود و تجاوز از حدّ ترخص [در صورتى كه قبل از ظهر باشد] مى تواند افطار كند.
ايشان افزودند: گرچه امساكِ شخصِ مسافر و امساك زن حائض ـ در فرض مسأله ى مذكور ـ روزه به شمار نمى رود، چراكه روزه قابليتِ تبعيض (بخش، بخش شدن) ندارد، برخلاف موارد ديگر، از جمله مسأله ى قيامِ در نماز، بدين معنى كه نمازگزارى نمى تواند در تمام قرائت سوره حمد به طور كامل بايستد، اما براى خواندن نصف سوره حمد توانايى ايستادن را دارد، در اين صورت، بايد نصف سوره را ايستاده بخواند.