الشيعة فى القرآن (شيعه در قرآن)

مؤلف گرانمايه در مقدمه كتاب آورده است: آياتى روشن از قرآن كريم نقل مى شود كه تفسير، تأويل و تطبيق آن درباره شيعيان اميرالمؤمنين على بن ابى طالب عليهم السلام است و تنها با استناد به منابع تفسيرى، روايى و تاريخى عالمان اهل سنت آن را گرد آورده ام.
دو انگيزه مرا به اين كار واداشت:
نخست: براى اين كه پيمان دوستى [ام] نزد اميرالمؤمنين باشد؛ همو كه با دوستى اش اعمال صالح بندگان پذيرفته مى شود؛
دوم: چراغى باشد فراراه «حق نيوشى كه خود به گواهى ايستد»؛(1) همان هايى كه حضرت حق آنان را به صفت بندگى خود خوانده و آنان را بشارت داده است، آن جا كه مى فرمايد: «...فبشرعباد. الذين يستمعون القول فيتبعون أحسنه اولئك الدين هداهم الله واولئك هم اولواالألباب؛ پس بشارت ده به آن بندگان من كه: به سخن گوش فرامى دهند و بهترين آن را پيروى مى كنند، اينانند كه خداى شان راه نموده و اينانند همان خردمندان».(2)
لازم به يادآورى است كه بسيارى از اين تفسيرها را از مصادر زير برگرفته ام:
1. شواهد التنزيل (اثر حاكم حسكانى حنفى)؛
2. ينابيع الموده (اثر حافظ، قندوزى حنفى)؛
3. غاية المرام (اثر سيد هاشم بحرانى).
در مقدمه اى كه ناشر بر كتاب «شيعه در قرآن» نگاشته، آمده است: در ميان عالمان، بوده و هستند كسانى كه با انديشه اى مبارك و مسؤلانه و برخوردار از پشتوانه اسلام اصيل در جستجوى روزنه ها و دروازه هايى هستند تا آن را پيش روى همگان بگشايند، باشد كه از اين رهگذر دل صاحب دلانى از امت مرحومه (مسلمانان) فروغ گيرد و انديشه آنان در مقام كاوش و حقيقت يابى برآيد.
از ميان اين عالمان مى توان از مرجع عالى قدر حضرت آية الله العظمى سيد صادق حسينى شيرازى نام برد.
او در درياى ژرف قرآن به جستجوى گنجينه هايى پرداخت و آيه هاى مباركى را كه شأن نزول آن درباره شيعيان اهل بيت و طهارت بوده است در كتاب پيش رو (شيعه در قرآن) گردآورد.
اين اثر مبارك، يكى از مجموعه آثار آن بزرگ مرجع است كه در سه دهه گذشته به نگارش درآورده است ... الشيعة في القرآن سه بار به دست چاپ سپرده شده كه آخرين آن پس از سقوط رژيم ديكتاتور صدام، در كربلاى معلا بود ... باتوجه به اهميت موضوع و روان بودن كتاب، مؤسسة الإمامه (مؤسسه امامت) بر آن شد تا آن را مجدداً چاپ كند و به منظور استفاده معنوى بيشتر، در اختيار همگان بگذارد.
... از جمله آياتى كه از سوى نويسنده عالى قدر در اين كتاب مورد بررسى قرار گرفته، آيه «صراط الذين أنعمت عليهم...»(3) است. معظم له در باره اين آيه آورده است: حافظ، حاكم حسكانى حنفى با اسناد خود از عبدالرحمن بن زيد بن اسلم از پدرش روايت كرده است كه درباره «صراط الذين أنعمت عليهم» گفت: [آنان كه خدا برخوردارشان كرده است] پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم و همراهان او و على بن ابى طالب [عليه السلام] و شيعيان او هستند.(4)
همچنين در تفسير آيه «... فاستغفروا الله واستغفر لهم الرسول لوجدوا الله توابا رحيماً؛ و از خدا آمرزش مى خواستند و پيامبر [نيز] براى آنان طلب آمرزش مى كرد، قطعاً خدا را توبه پذيرِ مهربان مى يافتند».(5)
آورده است: ... از ابن عساكر نقل كرد كه گفت: ابوالبركات انماطى با اسناد خود از جابربن عبدالله از پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم نقل كرد كه فرمود: «همان سان كه خدا تمام نام ها را به آدم آموخت، تمام نام هاى امت مرا نيز به من آموخت و امت من كه هنوز در [جهان] گِل (عالم اشباح) بودند به من نشان داده شدند ... آن گاه از خداوند براى على عليه السلام و شيعيان او طلب آمرزش كردم».
معظم له همچنين در تفسير آيه «...وبشر الذين آمنوا أن لهم قدم صدق عند ربهم...؛(6) و به كسانى كه ايمان آورده اند مژده ده كه براى آنان نزد پروردگارشان سابقه نيك است» به نقل از حافظ قندوزى از حافظ، ابوبكر بن مردويه از كتاب المناقب از جابربن عبدالله انصارى از رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آورده است كه فرمود: آيه «وبشر الذين...» درباره ولايت على بن ابى طالب عليهما السلام نازل شده است.(7)
نويسنده فرزانه اين گونه بر آيه پيشين تعليقه مى زند: بنابراين، آيه فوق بر افضليت شيعيان اميرالمؤمنين على بن ابى طالب عليهما السلام و دوستداران آن حضرت دلالت دارد و هم آنان هستند «كه براى آنان نزد پروردگارشان سابقه نيك است».
شايان توجه است كه اين كتاب به زبان اردو ترجمه و منتشر شده است.

1. ق(50)، آيه 37.
2. زمر (39)، آيه 17ـ 18.
3. فاتحه (1)، آيه 7.
4. حسكانى،شواهد التنزيل (نشر از: مؤسسة الطبع النشر سال 1411ق/ 1990م.) ج 1، ص 85، ذيل سوره فاتحة الكتاب، حديث 105.
5. نساء (4)، آيه 46.
6. شواهد التنزيل، ج 1، ص 496، پاورقى شماره 2 (به نقل از: ابن عساكر، تاريخ دمشق، ج 20، ص 152).
7. قندوزى،ينابيع الموده.