|
احكام اماكن عمومى |
|
مسأله 3030: از جمله چيزهايى كه مردم در آن شريك هستند: راه، مسجد، مدرسه، آب، جنگلها، كوهها و معادن مىباشد. و جاهايى كه مختص به فقرا، زايران و مانند آنهاست براى آنان مشترك مىباشد. مسأله 3031: راههاى عمومى، مال همهٴ مردم است و كسى نمىتواند در آن، خانه اى بسازد يا چاهى بكند، ولى راه خصوصى كه در رو ندارد (بن بست)، مال كسانى است كه در آن، خانه دارند و كسى نمىتواند بدون اجازهٴ آنها، آن را به تصرف در آورد، بلكه اگر كسى ديوارى در آن داشته باشد بدون اجازه آنها، نمىتواند درى از آن باز نمايد. مسأله 3032: خوابيدن، نماز گذاردن و معامله كردن در راههاى عمومى اشكال ندارد، بلكه اگر آن را محل بساط و دكان خود قرار دهد جايز است، به شرط آنكه به مردمى كه عبور و مرور مىكنند، صدمه اى وارد نسازد. و اگر كسى زودتر از همه، در آن بساط پهن كند، ديگران نمىتوانند مزاحم او شوند. مسأله 3033: راه عمومى به چند سبب پيدا مىشود، اول: كسى ملك خود را، راه قرار دهد. دوم: چند نفر زمينى را آباد كنند و قرار بگذارند فلان زمين، راه آن باشد. سوم: مردم در زمين بيكاره اى، عبور و مرور كنند تا آنكه راه عمومى شناخته شود و دراين صورت، كسى حق ندارد اطراف آن را به مقدارى كه براى راه احتياج است آباد كند و همچنين اگر فرد، يا شركت، يا گروه و يا دولتى راه سازى كند. مسأله 3034: اگر راه، از راه بودن بيفتد، مثلاً ديگر كسى در آن عبور و مرور نكند، حكم راه، از آن برطرف شده و به حال سابق باز مىگردد. مسأله 3035: يكى از چيزهايى كه بين مسلمانان مشترك مىباشد مسجد است و مسلمانان هركارى را كه منافات با مسجد بودن نداشته باشد، مىتوانند در آن انجام دهند، ولى حق نماز مقدّم بر كارهاى ديگر است. مسأله 3036: اگر كسى در جايى از مسجد قرار گيرد، ديگرى نمىتواند جاى او را غصب نمايد و چنانچه از جاى خود برخيزد و چيزى باقى نگذارد، حق او ساقط مىشود و اگر چيزى باقى گذارد، ولى آن قدر طول بدهد كه موجب تعطيل آن مكان شود، در صورتى كه مردم به آن احتياج داشته باشند، مىتوانند آن را تصرف نمايند، امّا اگر طول ندهد حق او باقى خواهد ماند. مسأله 3037: حرمهاى مطهر امامان معصوم(ع) حكم مسجد را دارد، ولى معلوم نيست نمازگزار مقدّم بر زاير باشد، يا زوّار مقدم بر مجاور باشند. مسأله 3038: مدرسه هاى دينى، مشترك بين طلاب است و كسى كه زودتر از ديگران حجره اى را تصرف كند، مقدّم بر ديگران است، مگر مثلاً سفر او به طول انجامد، يا مخالف شرط واقف باشد. مسأله 3039: جاهايى كه براى فقرا اختصاص دارد و آن را (رباط) مىگويند در حكم مدارس دينى است و همچنين خانه هاى بين راه. مسأله 3040: آبها و معادن، بين مردم مشترك است، پس اگر كسى در زمينهاى مباح، معدنى استخراج كند يا نهرى حفر نمايد، مالك آن مىشود. مسأله 3041: اگر چند نفر نهرى حفر كنند يا زمينى را آباد نمايند، هريك به اندازهٴ سهم خود، در آن شريك خواهد بود. مسأله 3042: آب، معادن و زمينهاى بىكاره، ملك دولت نيست، بلكه دولت نيز مانند ساير مردم، اگر زمين را آباد كند يا معدن را استخراج نمايد به شرطى كه حقوق ديگران از بين نرود، مالك آن مىشود وگرنه بر حال خود باقى خواهد بود. مسأله 3043: در معادن، خمس واجب است، چنانكه در احكام خمس بيان شد. |