|
احكام هديه |
|
مسأله 2581: هديه، يعنى انسان چيزى را به كسى، مجانى و بدون عوض ببخشد. و در اين عقد، ايجاب و قبول لازم است. و اگر چيزى را به قصد هديه، به كسى ببخشد و او نيز به همين قصد بگيرد، هديه واقع مىشود. مسأله 2582: كسى كه هديه مىدهد، بايد بالغ و عاقل باشد، از روى قصد و اختيار، هديه نمايد و بتواند در مال خود تصرف كند، بنا بر اين اگر سفيه يا مفلّس ، مال خود را به كسى ببخشد، صحيح نيست. مسأله 2583: كسى كه به او چيزى بخشيده مىشود بايد با اجازهٴ صاحب مال، آن را تحويل بگيرد، اگرچه در غير از مجلس هديه باشد. مسأله 2584: اگر طلبكار، طلب خود را به بدهكار ببخشد، ديگر نمىتواند آن را از بدهكار مطالبه كند. مسأله 2585: اگر انسان چيزى را به كسى ببخشد و او نيز آن را تحويل بگيرد، بخشنده مىتواند هديه را برهم زده و مال را پس بگيرد، مگر در چند صورت: 1 ـ اگر كسى كه به او بخشيده است، با انسان خويشى داشته باشد، خواه نزديك باشد، خواه دور، مانند پدر، مادر، پسر عمو و پسر خاله. 2 ـ اگر زن به شوهر، يا مرد به همسر خود، بخشيده باشد. 3 ـ اگر تمام يا قسمتى از هديه، تلف شده باشد. 4 ـ اگر هديهٴ معوّضه باشد، يعنى چيزى بخشيده و در عوض، چيزى دريافت كرده باشد، مانند آنكه خانه اى را كه ده هزار تومان مىارزد، در مقابل يك تومان، به كسى ببخشد. 5 ـ اگر بخشنده، در هديه قصد قربت كند. 6 ـ اگر بخشنده يا كسى كه به او بخشيده شده، بميرد. 7 ـ اگر كسى كه به او چيزى بخشيده شده، در آن هديه تصرّف كند، مثلاً آن را بفروشد يا گندم را آرد كند. مسأله 2586: اگر چيزى را كه بخشيده، زياد شود، مانند آنكه گوسفند، فربه گردد و يا بچه بزايد، سپس بخشنده هديه را برهم بزند، زيادى و بچه، مال كسى است كه به او بخشيده شده است. مسأله 2587: برهم زدن هديه آن است كه بخشنده بگويد: هديه را برهم زدم، يا آن را پس بگيرد و يا بفروشد و لازم نيست كه به او بخشيده شده، بداند كه بخشنده هديه را برهم زده است. مسأله 2588: اگر بخشنده يا كسى كه به او بخشيده شده است، بعد از عقد و قبل از تحويل گرفتن بميرد، هديه بهم مىخورد. مسأله 2589: بخشيدن به قوم و خويش، يكى از اقسام صلهٴ رحم و از مستحبات اسلامى است و ثواب آن دوبرابر بخشيدن به غير فاميل است. مسأله 2590: مكروه است انسان، در بخشش، بعضى از بچه هاى خود را، بر بعضى ديگر ترجيح دهد، حتى در بوسيدن و مانند آن، بنا بر اين ترجيح دادن پسرها بر دخترها، در هديه، وقف و مانند آن، اگر براى فايدهٴ دينى و دنيوى نباشد، مكروه است، امّا اگر ترجيح دادن، باعث فساد يا دشمنى شود، چه بسا حرام خواهد شد. |