احكام قسم خوردن

مسأله 3156: اگر قسم بخورد كارى انجام دهد يا ترك كند، مثلاً قسم بخورد روزه بگيرد، يا دخانيات استعمال نكند، چنانچه عمدا مخالفت كند، بايد كفاره بدهد، يعنى يك برده آزاد كند، يا ده فقير سير نمايد، يا آنان را بپوشاند و اگر نتواند، بايد سه روز روزه بگيرد.

مسأله 3157: قسم چند شرط دارد، اول: كسى كه قسم مىخورد بايد بالغ و عاقل باشد و از روى قصد و اختيار قسم بخورد، پس قسم خوردن بچه، ديوانه، مست و كسى كه مجبورش كرده اند، درست نيست و همچنين است اگر در حال عصبانى بدون قصد قسم بخورد. دوم: بايد كارى كه قسم مىخورد انجام دهد، حرام يا مكروه نباشد و كارى كه قسم مىخورد ترك كند، واجب يا مستحب نباشد. و اگر قسم بخورد كه كار مباحى را بجا اورد، بايد ترك آن در نظر مردم، بهتر از انجامش نباشد و نيز اگر قسم بخورد كار مباحى را ترك كند، بايد انجام آن در نظر مردم، بهتر از تركش نباشد. سوم: به يكى از نامهاى خداوند قسم بخورد كه به غير از ذات مقدس او گفته نمىشود، مانند (خدا) و (الله). و نيز اگر به اسمى قسم بخورد كه به غير از خدا نيز بگويند ولى به قدرى به خدا گفته مىشود كه هر وقت كسى آن اسم را بگويد، ذات مقدس حق در نظر مىآيد، مانند (خالق) و (رازق)، صحيح است. چهارم: قسم را بر زبان بياورد و اگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند، صحيح نيست، ولى اگر شخص لال با اشاره قسم بخورد صحيح است. پنجم: عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مىخورد ممكن باشد و بعد از عمل به آن عاجز شود از وقتى كه عاجز مىشود قسم او به هم مىخورد و همچنين است اگر عمل كردن به نذر به قدرى مشقت پيدا كند كه نشود آن را تحمل كرد.

مسأله 3158: اگر پدر از قسم خوردن فرزند، جلوگيرى كند، يا شوهر از قسم خوردن زن، جلوگيرى نمايد، قسم آنان صحيح نيست.

مسأله 3159: اگر فرزند بدون اجازهٴ پدر و زن بدون اجازهٴ شوهر، قسم بخورد، پدر و شوهر مىتوانند قسم آنان را به هم بزنند.

مسأله 3160: اگر انسان از روى فراموشى يا ناچارى به قسم عمل نكند، كفاره بر او واجب نيست و همچنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد. و قسمى كه شخص وسواس مىخورد، مانند اينكه بگويد : والله الان مشغول نماز مىشوم، و بر اثر وسواس مشغول نشود، اگر وسواس او طورى باشد كه بىاختيار به قسم عمل نكند، كفاره ندارد.

مسأله 3161: كسى كه بر ادعاى خود قسم مىخورد، اگر حرف او راست باشد، قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد، حرام و از گناهان كبيره مىباشد، ولى اگر براى اينكه خود يا مسلمان ديگرى را از شر ظالمى نجات دهد، قسم دروغ بخورد اشكال ندارد، بلكه گاهى واجب مىشود، اما اگر بتواند (توريه) كند، يعنى هنگام قسم خوردن طورى نيت كند كه دروغ نشود، بنا بر احتياط مستحب، بايد توريه نمايد، مثلاً اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيت كند و از انسان بپرسد او را نديده اى؟ و انسان يك ساعت قبل او را ديده باشد، بايد بگويد او را نديده ام و بنا بر احتياط مستحب قصد كند از پنج دقيقه پيش نديده ام.