احكام شركت

مسأله 2426: اگر دو نفر بخواهند باهم شريك شوند، چنانچه هركدام مقدارى از مال خود را با مال ديگرى، طورى مخلوط كند كه از يكديگر تشخيص داده نشود و به عربى يا به زبان ديگر، صيغهٴ شركت را بخوانند، يا كارى كنند كه معلوم باشد مىخواهند با يكديگر شريك شوند، شركت آنان صحيح است.

مسأله 2427: اگرچند نفر در مزدى كه از كار خود مىگيرند با يكديگر شريك شوند، مثلاً اگر دلاكها قرار بگذارند هرقدر مزد گرفتند، باهم قسمت كنند، شركت آنان صحيح نيست، ولى اگر با رضايت، آنچه را مزد گرفته اند تقسيم كنند اشكالى ندارد.

مسأله 2428: اگر دو نفر با يكديگر شريك شوند كه هركدام به اعتبار خود جنسى بخرد و قيمت آن را خود بدهكار شود، ولى در جنسى كه هركدام خريده اند و در استفادهٴ آن با يكديگر شريك باشند صحيح نيست، امّا اگر هركدام ديگرى را وكيل كند كه جنس را براى او نسيه بخرد، بعد هر شريكى جنس را براى خود و شريكش بخرد كه هردو بدهكار شوند، شركت صحيح است.

مسأله 2429: كسانى كه به جهت عقد شركت باهم شريك مىشوند، بايد بالغ و عاقل باشند و از روى قصد و اختيار شركت كنند و نيز بايد بتوانند در مال خود تصرّف نمايند، پس آدم سفيهى كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف مىكند، چون حق ندارد در مال خود تصرّف نمايد، اگر شركت كند، صحيح نيست.

مسأله 2430: اگر در عقد شركت شرط شود، كسى كه كار مىكند، يا بيشتر از شريك ديگر كار مىكند، بيشتر سود ببرد بايد طبق شرط عمل شود، بلكه اگر شرط شود كسى كه كار نمىكند، يا كمتر كار مىكند، بيشتر سود ببرد، شرط و شركت صحيح است.

مسأله 2431: اگر قرار بگذارند همهٴ استفاده را يك نفر ببرد، يا تمام ضرر و يا بيشتر آن را يكى از آنان بدهد، شركت باطل است.

مسأله 2432: اگر شرط نكنند يكى از شريكها بيشتر سود ببرد، چنانچه سرمايهٴ آنان يك اندازه باشد، سود و ضرر را نيز به يك اندازه مىبرند و اگر سرمايه آنان يك اندازه نباشد، بايد منفعت و ضرر را به نسبت سرمايه قسمت نمايند، مثلاً اگر دو نفر شريك شوند و سرمايهٴ يكى از آنان، دو برابر سرمايهٴ ديگرى باشد، سهم او از سود و ضرر، دو برابر سهم ديگرى است، چه هردو به يك اندازه كار كنند، يا يكى كمتر كار كند، يا هيچ كار نكند.

مسأله 2433: اگر در عقد شركت شرط كنند هردو باهم، خريد و فروش نمايند، يا هركدام به تنهايى معامله كند، يا فقط يكى از آنان معامله كند، بايد به قرار داد عمل نمايند.

مسأله 2434: اگر معيّن نكنند كدام يك از آنان، با سرمايه، خريد و فروش نمايد، هيچ يك از آنان بدون اجازهٴ ديگرى نمىتواند با آن سرمايه معامله كند.

مسأله 2435: شريكى كه اختيار سرمايهٴ شركت با اوست، بايد به قرارداد شركت عمل كند، مثلاً اگر با او قرار گذاشته اند كه نسيه بخرد، يا نقد بفروشد و يا جنس را از محل مخصوصى بخرد، بايد طبق قرارداد رفتار نمايد و اگر با او قرارى نگذاشته باشند، بايد به طور معمول معامله كند و داد و ستدى نمايد كه براى شركت ضرر نداشته باشد.

مسأله 2436: شريكى كه با سرمايهٴ شركت معامله مىكند، اگر بر خلاف قراردادى كه با او شده، خريد و فروش نمايد و ضررى براى شركت پيش آيد، ضامن است و نيز اگر با او قراردادى نشده باشد و برخلاف معمول معامله كند، ضامن مىباشد.

مسأله 2437: شريكى كه با سرمايهٴ شركت معامله مىكند، اگر زياده روى ننمايد و در نگهدارى سرمايه، كوتاهى نكند و اتّفاقا مقدارى از آن و يا تمام آن تلف شود، ضامن نيست.

مسأله 2438: شريكى كه با سرمايهٴ شركت معامله مىكند، اگر بگويد (سرمايه تلف شده است) و پيش حاكم شرع قسم بخورد، حرف او قبول مىشود، مگر دليلى بر خلاف آن باشد.

مسأله 2439: اگر تمام شريكها از اجازه اى كه به تصرف در مال يكديگر داده اند برگردند، هيچ كدام نمىتوانند در مال شركت تصرّف كنند و همچنين اگر يكى از آنان از اجازهٴ خود برگردد، شريكهاى ديگر حق تصرف ندارند.

مسأله 2440: هر وقت يكى از شريكها، تقاضا كند كه سرمايهٴ شركت را قسمت كنند، اگرچه شركت، مدّت داشته باشد، بايد ديگران قبول نمايند.

مسأله 2441: اگر يكى از شريكها بميرد، يا ديوانه شود، شريكهاى ديگر، نمىتوانند در مال شركت تصرف كنند و همچنين است اگر يكى از آنان سفيه شود كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف نمايد.

مسأله 2442: اگر شريك، چيزى را نسيه براى خود بخود، نفع و ضررش مال خود اوست، ولى اگر براى شركت بخرد، نفع و ضررش مال هردوى آنان است.

مسأله 2443: اگر با سرمايهٴ شركت معامله اى كنند، بعد بفهمند شركت باطل بوده، چنانچه حتى اگر مىدانستند شركت درست نيست، به تصرّف در مال يكديگر راضى بوده اند، معامله صحيح است و سود آن، مال همهٴ آنهاست، اما اگر اين گونه نباشد و كسانى كه به تصرّف ديگران راضى نبوده اند، بگويند (به آن معامله راضى هستيم) معامله صحيح وگرنه باطل مىباشد و در هر صورت هركدام كه براى شركت كارى كرده است، اگر به قصد مجانى كار نكرده باشد، مىتواند مزد زحمتهاى خود را به اندازهٴ معمول از شريكهاى ديگر بگيرد.