مسأله 2983: تدبير، يعنى مولا به بردهٴ خود بگويد: (انت حرّ دبر وفاتى) يعنى: بعد از مردن من تو آزاد هستى. در اين صورت بايد پس ازمرگ مولا، برده اش را از ثلث مال آزاد كنند و چنانچه مولا بدهى داشته باشد، بايد اول، بدهى را از مجموع مال خارج كنند و بعد، برده را از ثلث، آزاد نمايند.

مسأله 2984: جايز است انسان از تدبير خود برگردد.

مسأله 2985: اگر كنيزى را كه آبستن است تدبير كند، يعنى به او بگويد: تو بعد از مردن من آزاد هستى، تدبير نسبت به كنيز صحيح است، ولى بچهٴ او بر بردگى باقى است، مگر دليلى باشد كه بچه را نيز تدبير كرده است.

مسأله 2986: كسى كه تدبير مىكند بايد بالغ و عاقل باشد، از روى قصد و اختيار تدبير كند و مالك برده باشد، پس اگر انسان بردهٴ ديگرى را تدبير كند صحيح نيست. و در مورد صحّت تدبير بچه اى كه ده سال دارد، روايت صحيحى وارد شده است.

مسأله 2987: اگر برده اى كه تدبير شده، از دست صاحب خود فرار كند، تدبير او باطل مىشود.