|
احكام ضمانت |
|
مسأله 2659: ضمانت، يعنى انسان بدهى كسى را برگردن بگيرد. مسأله 2660: اگر انسان بخواهد ضامن شود تا بدهى كسى را بدهد، بايد بر هر لفظى اگرچه عربى نباشد، به طلبكار بگويد: من ضامن شده ام طلب تو را بدهم، يا كارى كند كه بر ضمانت او دلالت داشته باشد و طلبكار نيز رضايت خود را بفهماند، ولى راضى بودن بدهكار شرط نيست. مسأله 2661: ضامن و طلبكار، بايد بالغ و عاقل باشند، كسى آنها را مجبور نكرده و سفيه نباشند، يعنى مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف نكنند، ولى اين شرطها در بدهكار نيست، مثلاً اگر كسى ضامن شود كه بدهى بچه يا ديوانه را بدهد، صحيح است. مسأله 2662: هرگاه براى ضامن شدن خود، شرطى قرار دهد، مثلاً بگويد: اگر بدهكار قرض تو را نداد من مىدهم، اشكال ندارد. مسأله 2663: كسى كه ضامن بدهى او مىشوند بايد بدهكار باشد، پس اگر كسى بخواهد از ديگرى قرض كند، تا وقتى قرض نكرده، انسان نمىتواند ضامن او شود. اما اگر بگويد: به فلانى قرض بده و من ضامن هستم، صحيح مىباشد. مسأله 2664: بنا بر احتياط در صورتى انسان مىتواند ضامن شود كه طلبكار، بدهكار و جنس بدهى، معيّن باشد، پس اگر دو نفر از كسى طلبكار باشند و انسان بگويد من ضامن هستم طلب يكى از شما را بدهم، چون معين نكرده طلب كدام را مىدهد، ضامن شدن او اشكال دارد و نيز اگر كسى، از دو نفر طلبكار باشد و انسان بگويد: من ضامن هستم بدهى يكى از آن دو نفر را به تو بدهم، چون معيّن نكرده بدهى كدام را مىدهد ضامن شدن او اشكال دارد. و همچنين اگر كسى از ديگرى، مثلاً ده من گندم و ده تومان پول طلبكار باشد و انسان بگويد: من ضامن يكى از دو طلب تو هستم و معيّن نكند ضامن گندم است يا ضامن پول، بنا بر احتياط صحيح نيست. مسأله 2665: اگر طلبكار طلب خود را به ضامن ببخشد، ضامن نمىتواند از بدهكار چيزى بگيرد و اگر مقدارى از آن را ببخشد، نمىتواند آن مقدار را مطالبه نمايد. مسأله 2666: اگر انسان ضامن شود بدهى كسى را بدهد، نمىتواند از ضامن شدن خود برگردد. مسأله 2667: ضامن و طلبكار، مىتوانند شرط كنند هر وقت بخواهند، ضمانت را برهم بزنند. مسأله 2668: هرگاه انسان در هنگام ضمانت، بتواند طلب طلبكار را بدهد اگرچه بعد فقير شود، طلبكار نمىتواند ضامن بودن او را برهم زند و همچنين است اگر در آن موقع نتواند طلب او را بدهد، ولى طلبكار بداند و به ضامن شدن او راضى شود. مسأله 2669: اگر انسان در هنگامى كه ضامن مىشود، نتواند طلب طلبكار را بدهد و طلبكار در آن وقت نداند و بعد متوجه شود، مىتواند ضامن بودن او را برهم بزند و اگر پيش از آنكه طلبكار متوجه شود، ضامن قدرت پيدا كرده باشد، چنانچه بخواهد ضمانت او را برهم بزند، اشكال ندارد. مسأله 2670: اگر كسى بدون اجازهٴ بدهكار، ضامن شود بدهى او را بدهد، نمىتواند چيزى از او بگيرد. مسأله 2671: اگر كسى با اجازهٴ بدهكار، ضامن شود بدهى او را بدهد، مىتواند مقدارى كه ضامن شده، از او مطالبه نمايد، ولى اگر به جاى جنسى كه بدهكار بوده، جنس ديگرى به طلبكار او بدهد، نمىتواند چيزى را كه داده ازاو مطالبه نمايد، مثلاً اگر ده من گندم بدهكار باشد و ضامن ده برنج بدهد، نمىتواند برنج از او مطالبه نمايد، اما اگر خودش راضى شود كه برنج بدهد، اشكال ندارد. |