مسأله 3019: زمينهاى بىكاره اى كه فعلا مالك ندارد، چه اصلا مالك نداشته، مانند بيشتر صحراها، يا قبلاً مالك داشته و خراب شده، مانند شهرهايى كه از بين رفته است (موات) نام دارد و هركسى آن را آباد كند، مالك آن مىشود.

مسأله 3020: كسى يا دولتى حق ندارد بر زمين هاى موات، دست گذاشته و مانع آبادى و احياى آن شود و همچنين دريافت هرگونه عوارض و مالياتى بابت آن جايز نيست، بلكه مردم آزادند به مقدارى كه حق ديگران از بين نرود، زمينها را آباد سازند.

مسأله 3021: اگر زمينى ملك شخصى باشد و بعد خراب شود، چنانچه مالك از آن اعراض كند، حكم موات را خواهد داشت، ولى اگر اعراض نكرده و آبادش نيز نمىكند بايد احتياط مراعات شود.

مسأله 3022: كسى كه زمينى را آباد مىكند، مقدارى از اطراف آن، عنوان حريم دارد و قابل تملك ديگران نيست. و حريم هر چيزى مقدار مخصوصى است، مثلاً حريم خانه، مقدارى است كه خاكها و خاكروبه ها را در آن مىريزند. و راه رفت و بازگشت به خانه، حريم آن محسوب مىشود، بنا بر اين اگر كسى در صحرا خانه بسازد، ديگران نمىتوانند در حريم آن، تصرّف كنند.

مسأله 3023: حريم نهر، مقدارى است كه گل و خاك نهر را در آن مىريزند و حريم چاه مقدارى است كه براى آب دادن حيوانات و مانند آن، لازم است و حريم ده، مقدارى است كه اهل آن براى زراعت و چرا احتياج دارند و همچنين...

مسأله 3024: حريم در صورتى است كه انسان در زمينهاى بىكاره، مثلاً خانه بسازد يا چاه بكند، ولى اگر در زمينهاى آباد، خانه اى بخرد يا باغى احداث كند، حريم نخواهد داشت.

مسأله 3025: اگر كسى زمينى را سنگ چين كند، ديگرى نمىتواند آن را آباد سازد و اگر كسى آن را به تصرّف در آورد، غاصب است. سنگ چين كردن، يعنى مثلاً زمين را صاف كرده و دور آن را علامت بگذارند.

مسأله 3026: سنگ چين كردن زمين، در صورتى مانع از تصرّف ديگران است كه شخصى كه آن را سنگ چين كرده، بتواند آن را آباد كند، ولى اگر نمىتواند، سنگ چين كردن او اثرى نخواهد داشت.

مسأله 3027: اگر سنگ چينى شخص باطل شود، حق او نيز باطل مىگردد و ديگران مىتوانند آباد كنند و اگر كسى كه سنگ چيده آن را آباد نكند، در صورتى كه ديگران بخواهند آن را آباد كنند، حاكم شرع مىتواند او را مجبور كند يا آن را آباد نمايد و يا دست از آن بردارد.

مسأله 3028: كسى كه زمين را سنگ مىچيند و يا آباد مىكند بايد قصد تملّك داشته باشد، پس اگر براى بازى چاهى را حفر كند و يا زمينى را سنگ چينى نمايد، ديگران مىتوانند آن را تصرّف كنند.